Rehber · Maddi tazminat

Maddi tazminat davasında eksik belgeler nasıl tespit edilir?

Eksik belgeleri tespit etmek için önce her zarar kalemini ve iddianızı ayrı ayrı yazın; ardından her birini hangi belge veya başka delilin desteklediğiyle eşleştirin. Zararın miktarını gösteren kayıtlarla zararın hangi olayla ilgili olduğunu açıklayan delilleri ayrı kontrol edin. Gerekli belgeler olayın türüne ve ileri sürülen zarar kalemlerine göre değişir; tek bir belge listesi her dosyaya uymaz.

Bir kişinin masa üzerinde belgeleri incelemesi
Fotoğraf: Kindel Media / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Eksik belgeyi nasıl anlarsınız?

Bir belge dosyada yok diye olayın veya zararın kanıtlanamayacağı sonucuna varılmaz. Başka belgeler, yazışmalar, kayıtlar veya tanık gibi farklı deliller bulunabilir; bunların yeterliliği somut dosyaya bağlıdır.

Kontrolü iki ayrı soruyla yapın:

  • Zararın miktarını hangi bilgi gösteriyor? Örneğin bir ödeme kaydı, fatura veya gelir kaydı bu yönden incelenebilir.
  • Bu zarar iddia ettiğiniz olayla nasıl bağlantılı? Olay kaydı, yazışma veya başka bir belge bu bağlantıyı açıklamaya yardımcı olabilir.

Bunlar yalnızca olası belge örnekleridir; her dosyada aynı belgelerin bulunması gerektiği anlamına gelmez. Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Zararın miktarı tam olarak ispatlanamıyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun belirler (6098 sayılı Kanun m.50). Bu düzenleme, belgeleri toplamadan önce her iddia için mevcut başka delilleri de araştırmanızın yerini tutmaz.

Dava dilekçesinde iddiaya dayanak vakıaların ve her vakıanın hangi delillerle ispatlanacağının belirtilmesi gerekir. Vakıa, davada ileri sürdüğünüz olay veya olgudur (6100 sayılı Kanun m.119). Ayrıca vakıalar ispata elverişli biçimde somutlaştırılmalı; hangi delilin hangi vakıa için gösterildiği açıkça belirtilmelidir (6100 sayılı Kanun m.194).

Dosyanızı adım adım nasıl kontrol edebilirsiniz?

Bir kişinin iddia ve delilleri ayrı satırlarda düzenlemesi
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Bir tablo veya not sayfası oluşturup her zarar kalemini ayrı satırda inceleyin. Aşağıdaki örnekler olası kayıtları hatırlatmak içindir; somut dosyanız için eksiksiz belge listesi değildir.

  1. Olayı ve iddiaları yazın

    Olayın ne zaman ve nasıl gerçekleştiğini, karşı tarafla ilgili ileri sürdüğünüz vakıaları ve her zarar kalemini ayrı ayrı not edin. Genel ifadeler yerine, örneğin hangi ödeme yapıldığını veya hangi gelir kaybını ileri sürdüğünüzü açıklayın.

  2. Her zarar kalemi için destek arayın

    Ödeme veya masraf iddiasında fatura, makbuz ya da ödeme kaydı; gelir kaybı iddiasında ilgili gelir kayıtları; olayın oluş biçimi için olay kaydı, yazışma veya fotoğraf gibi materyaller elinizde olup olmadığını kontrol edin. Bunlar örnektir; belge türü olayınıza göre değişebilir.

  3. Belgenin neyi gösterdiğini belirleyin

    Belgeyi yalnızca dosyada bulunup bulunmadığına göre değil, hangi vakıayı veya zarar kalemini desteklediğine göre değerlendirin. Bir ödeme kaydı tutarı gösterebilir; ancak tek başına bu ödemenin iddia ettiğiniz olaydan kaynaklandığını açıklamayabilir.

  4. Eksik bilgiyi kaydedin

    Bulamadığınız belgenin adını, hangi iddiayla ilgili olduğunu ve neden önemli olduğunu yazın. Belgenin başka bir kişi veya kurumda bulunduğunu biliyorsanız bunu da not edin.

  5. Dilekçe ve dosyadaki delil gösterimini karşılaştırın

    Her vakıanın yanında onu destekleyen delilin açıkça gösterilip gösterilmediğine bakın. İspat yükü, özel bir düzenleme bulunmadıkça, ileri sürülen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (6100 sayılı Kanun m.190). Dava dilekçesindeki içerik şartları bakımından da vakıa ve delil eşleşmesini kontrol edin (6100 sayılı Kanun m.119; 6100 sayılı Kanun m.194).

Zarar miktarı ile tazminat tutarı aynı şey midir?

Elinizdeki kayıtlar ileri sürdüğünüz zararın miktarını gösterebilir; bu, talep edilen tutarın kendiliğinden kesinleştiği veya tahsil edileceği anlamına gelmez. Tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini hâkim, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler (6098 sayılı Kanun m.51).

Bu nedenle her zarar kaleminin dayanağını ve miktarı gösteren kaydı ayrı ayrı düzenleyin. Bir belgenin hangi tutarı gösterdiğini, hangi olayla ilgili olduğunu ve bu iki nokta arasında açıklanması gereken bir boşluk bulunup bulunmadığını not edin.

Son kontrol listesi

  • İleri sürdüğüm her vakıayı ayrı ve anlaşılır biçimde yazdım mı?
  • Her zarar kalemini ve talep ettiğim tutarın dayanağını ayrı gösterdim mi?
  • Her vakıanın yanında onu destekleyen belge veya başka delil var mı?
  • Delilin neyi kanıtlamasını beklediğimi açıkça belirttim mi?
  • Zararın miktarını gösteren kayıtlarla olayla bağlantısını açıklayan delilleri ayrı inceledim mi?
  • Eksik belgenin adını, hangi iddiayla ilgili olduğunu ve kimde bulunduğunu biliyorsam bunu not ettim mi?
  • Bir belgenin yokluğunu, başka hiçbir delil bulunmadığının kanıtı gibi değerlendirmekten kaçındım mı?

Dayanak mevzuat

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Belge analizini inceleyin

Etiketler