Rehber · Belge analizi
Maddi tazminat dosyası yapay zekâ incelemesi için nasıl hazırlanır?
Yapay zekâ incelemesi için belgelerinizi olayın türüne ve talep ettiğiniz zarar kalemlerine göre ayırın; her dosyaya anlaşılır bir ad verip tarih sırasına koyun. Eksik veya çelişkili kayıtları ayrıca işaretleyin ve paylaşılması gerekmeyen kişisel bilgileri gizleyin. Aracın yanıtlarını asıl belgelerle karşılaştırın; bu inceleme belge doğruluğunu teyit etmez ve hukuki görüşün yerini tutmaz.
Önce hangi belgelerin ilgili olduğunu belirleyin
Her maddi tazminat dosyasında aynı belgeler aranmaz. Belge seçimini olayın nasıl gerçekleştiği ve hangi maddi zararın karşılanmasının istendiği belirler. Örneğin tedavi giderleri, çalışamama nedeniyle gelir kaybı veya hasarlı bir eşyanın onarım gideri için farklı kayıtlar önem taşıyabilir.
Dosyada bulunabilecek belgeleri şu gruplar altında düşünün:
- Olayı anlatan kayıtlar: Olay tutanağı, olay yeri veya hasar fotoğrafları, yazışmalar ve varsa tanık bilgileri.
- Zararın oluştuğunu gösteren kayıtlar: Fatura, ödeme belgesi, onarım teklifi veya yapılan işlemi açıklayan raporlar.
- Zararın kapsamıyla ilgili kayıtlar: Tedavi ve masraf belgeleri, gelir ya da çalışma durumuna ilişkin kayıtlar veya zararın devam edip etmediğini gösteren belgeler.
- Daha önceki başvuru ve yazışmalar: Karşı tarafa, ilgili kuruma, sigortacıya veya başka bir muhataba yapılan başvurular ile gelen yanıtlar.
- Dosyanın mevcut durumu: Varsa dava dilekçesi, karşı tarafın yanıtı, mahkeme ya da kurum yazıları ve dosyada sunulmuş belgeler.
Bunlar her dosyada mutlaka bulunması gereken belgeler değildir. Örneğin trafik kazası, iş kazası ve sözleşmeye aykırılık iddiasında incelenecek kayıtlar aynı olmayabilir. Dosyanızda hangi zarar kalemlerinin ileri sürüldüğünü başvuru ve dava belgelerinizden kontrol edin. Bu rehber belirli bir zarar için zorunlu belge listesi veya hukuki yeterlilik değerlendirmesi sunmaz.
Belgeleri anlaşılır bir pakete dönüştürün
Belgeleri topladıktan sonra, inceleyen kişinin olayın akışını ve her kaydın neyle ilgili olduğunu kolayca görebileceği bir düzen kurun.
-
Dosyaları gruplandırın
“Olay kayıtları”, “masraflar”, “gelir kaybı”, “yazışmalar” ve “dava belgeleri” gibi klasörler kullanın. Bir belge birden fazla konuyla ilgiliyse kopyalarını çoğaltmak yerine, ana dosya adını notlarınızda belirtin.
-
Tarih ve içeriği dosya adına yazın
Temsili örnek: “2025-03-12_tedavi-masrafi_fatura.pdf” veya “2025-03-15_karsi-tarafa-e-posta.pdf” gibi bir adlandırma kullanın. Tarih belli değilse tahmin yürütmeyin; “tarihi-belirsiz” notu ekleyin.
-
Olay akışını kısa bir listede gösterin
Önemli olayları tarih sırasıyla yazın ve yanına ilgili belge adını ekleyin. Örneğin bir masrafın hangi olayla bağlantılı olduğunu veya başvuruya ne zaman yanıt geldiğini bu listede gösterebilirsiniz. Bu liste, belgelerin yerine geçmez.
-
Eksik ve çelişkili kayıtları açıkça işaretleyin
Beklediğiniz hâlde elinizde olmayan bir belgeyi “eksik” olarak, tarih veya tutarı başka bir kayıtla uyuşmayan bilgiyi “kontrol edilmeli” olarak not edin. Örneğin bir ödeme belgesindeki tarih ile yazışmada belirtilen tarih farklıysa, iki kaydı da pakete ekleyip farkı belirtin. Bir belgenin pakette bulunmaması, olayın veya zararın kesinlikle gerçekleşmediğini göstermez.
-
Asıl dosyaları koruyun
Yükleme için kopya oluşturun; asıl dosyaları değiştirmeyin. Tarama veya fotoğraf okunmuyorsa bunu not edin. Yapay zekânın metne çevirdiği ifadeleri ve özetleri belgenin kendisiyle karşılaştırın.
Yüklemeden önce kişisel bilgileri ve aracın koşullarını kontrol edin
Belgelerde ad, adres, telefon, e-posta, kimlik veya hesap bilgileri; ayrıca sağlık ya da çalışma hayatıyla ilgili hassas ayrıntılar bulunabilir. İnceleme sorusu için gerekli olmayan bilgileri paylaşmadan önce gizlemeyi değerlendirin. Gizlenen alanların belgenin anlamını bozmadığından emin olun; önemli bir tarih, tutar veya taraf bilgisini fark etmeden kapatmayın.
Belge yüklemeden önce kullandığınız aracın verileri nasıl kullandığını, saklama koşullarını ve varsa paylaşım veya silme ayarlarını kontrol edin. Bu koşullar araca göre değişebilir; burada belirli bir aracın verileri nasıl işlediği hakkında doğrulanmış bilgi verilmemektedir. Kurumsal, ortak veya başkasının erişebildiği bir hesap kullanıyorsanız dosyaların kimler tarafından görülebileceğini de değerlendirin.
Yalnızca inceleme için gerekli belgeleri ve mümkün olan en az kişisel bilgiyi paylaşın. Aracın gizlilik koşulları anlaşılmıyorsa veya belgeler hassas bilgiler içeriyorsa yükleme yapmadan önce uygun destek alın.
Yapay zekâya soracağınız soruyu sınırlandırın
Geniş ve belirsiz bir istek yerine, belgelerden hangi bilgiyi çıkarmasını istediğinizi söyleyin. Temsili örnek sorular:
- “Bu belgelerdeki olay tarihlerini, dayandığın belge adını belirterek sırala.”
- “Masraf belgelerinde görünen tarih ve tutarları, belge adlarıyla birlikte listele; toplam hesaplama yapma.”
- “Belgeler arasında tarih, tutar veya kişi bilgisi yönünden uyuşmazlık görüyor musun? Her olası uyuşmazlık için ilgili dosyaları belirt.”
- “Hangi kayıtlar eksik veya okunaksız görünüyor? Kesin olmayan noktaları ayrı listele.”
- “Bu belgelerin kısa bir özetini çıkar; belgede yazmayan bilgileri ekleme ve emin olmadığın yeri belirt.”
İsteminize, aracın belge dışında bilgi varsaymamasını ve her tespit için hangi dosyaya dayandığını göstermesini ekleyebilirsiniz. Yanıt, belgenin gerçekliğini, güncelliğini veya içeriğinin doğruluğunu kendiliğinden teyit etmez. Önemli bir tespit gördüğünüzde ilgili asıl belgeyi açıp kontrol edin. Bu yöntem tazminat miktarını hesaplamaz ve davanın sonucunu öngörmez.
Paylaşmadan önce son kontrol
- Belgeler, ileri sürülen zarar kalemleri ve olayla ilgilerine göre gruplandırıldı mı?
- Dosya adlarında tarih ve içerik anlaşılır biçimde yazıyor mu?
- Tarihi belli olmayan veya okunamayan kayıtlar açıkça işaretlendi mi?
- Eksik olduğu düşünülen belgeler, mevcut olmayan kayıtlar gibi değil, ayrıca kontrol edilecek bilgi olarak mı not edildi?
- Tarih, tutar veya anlatım farklılıkları varsa ilgili belgeler birlikte gösterildi mi?
- Yükleme için gerekli olmayan kişisel bilgiler gizlendi mi?
- Aracın veri kullanımı ve saklama koşulları kontrol edildi mi?
- Yapay zekâdan istenen inceleme belirli ve belgeye dayalı mı?
- Yanıtları asıl belgelerle karşılaştırmak için dosyaların değişmemiş kopyaları korundu mu?
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.