Rehber · Belge analizi

Manevi tazminat davası için yapay zekâ incelemesine belge paketi nasıl hazırlanır?

Yapay zekâ incelemesi için önce olayları tarih sırasına koyun, elinizdeki belgeleri konu başlıklarına göre gruplandırın ve eksik ya da çelişkili bilgileri ayrıca işaretleyin. Dosyayı yüklemeden önce kimlik, iletişim, sağlık ve başkalarına ait bilgileri gözden geçirin; kullanacağınız aracın verileri nasıl saklayıp işlediğini kontrol edin. Bu hazırlık, belgelerin anlaşılır biçimde sunulmasına yardımcı olur; hukuki değerlendirme veya kesin sonuç sağlamaz.

Masa üzerinde düzenlenmiş belgeler ve notlar.
Fotoğraf: Sora Shimazaki / Pexels

Belge paketine başlamadan önce neyi açıklamalısınız?

İncelemeyi yapacak kişinin olayın ne olduğunu ve hangi konuda görüş istediğinizi anlayabilmesi için kısa bir dosya özeti hazırlayın. Bu özet, belgelerin yerine geçmez; onları doğru sırada değerlendirmeye yardımcı olur.

Şu bilgileri kısa ve tarafsız biçimde yazın:

  • Olayın veya olayların yaklaşık ya da kesin tarihini ve nerede gerçekleştiğini.
  • Olayda kimlerin hangi sıfatla yer aldığını. Gerçek adlar yerine “Kişi A” gibi kodlar kullanabilirsiniz.
  • Hangi davranışın manevi zarara yol açtığını düşündüğünüzü.
  • Olayın ardından yaşanan ve konuyla bağlantılı olduğunu düşündüğünüz gelişmeleri.
  • Yapay zekâdan hangi konuda yardım beklediğinizi; örneğin belgeleri kronolojik özetlemesini veya eksik görünen kayıtları listelemesini.

Kendi yorumunuzu, doğrudan bildiğiniz olaylardan ayırın. “Şu tarihte şu mesajı aldım” bir olay anlatımıdır; “karşı taraf bunu bilerek yaptı” ise niyet hakkında bir yorum olabilir. İkisini ayrı yazmak, incelemenin varsayımlara dayanmasını azaltır.

Temsili örnek: “Mart ayının ilk haftasında bir paylaşım gördüm. Ekran görüntüsünü aynı gün aldım. Paylaşımın daha önce yayımlanıp yayımlanmadığını bilmiyorum.” Tarih kesin değilse kesinmiş gibi yazmayın; yaklaşık olduğunu belirtin.

Belgeleri nasıl gruplandırıp sıralamalısınız?

Belgeler, tarih ve konu başlıklarına göre klasörlere ayrılmış.
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

Tek bir dosyaya gelişigüzel belge yığmak yerine, her kaydın neyi gösterdiğini kısa bir envanterle açıklayın. Gerekli belgeler olayın türüne ve elinizdeki kayıtlara göre değişebilir.

  1. Olay kayıtlarını ayırın

    Yazışma, e-posta, sosyal medya paylaşımı, fotoğraf, video, ses kaydı veya tanık bilgisi gibi olayla ilgili malzemeleri ayrı gruplara koyun. Kayıtların kaynağını ve size nasıl ulaştığını biliyorsanız envantere ekleyin. Bir kaydın bulunmaması, olayın yaşanmadığını veya başka kanıt olmadığını tek başına göstermez.

  2. Zarar iddiasıyla ilgili kayıtları ekleyin

    Bedensel ya da ruhsal etkilerden söz ediyorsanız, konuyla bağlantılı olduğunu düşündüğünüz sağlık kayıtlarını ayrı bir klasörde toplayın. Kişilik hakkı ihlali iddiasında yayın, paylaşım veya yazışma kayıtları öne çıkabilir. Her belgeyi eklemeden önce konuyla ilgisini ve içindeki hassas bilgileri değerlendirin.

  3. Sonraki gelişmeleri belgeleyin

    Olaydan sonra yaptığınız başvurular, aldığınız yanıtlar veya ilgili başka yazışmalar varsa bunları ayrı bir grupta tutun. Bu kayıtların ne anlama geldiğine kendiniz kesin hüküm vermek yerine tarihini ve içeriğini açıklayın.

  4. Bir belge envanteri oluşturun

    Her kayıt için dosya adı, tarih, belge türü ve neyle ilgili olduğu bilgisini yazın. Belgenin tarihi bilinmiyorsa “tarih belirsiz” deyin. Bir kayıt okunamıyorsa, eksikse veya yalnızca bir bölümü elinizdeyse bunu açıkça belirtin.

  5. Dosyaları anlaşılır adlandırın

    Örneğin “2026-03-04_mesaj_yazismasi” veya “tarih-belirsiz_paylasim-ekran-goruntusu” gibi açıklayıcı adlar kullanın. Aynı belgenin farklı kopyaları varsa hangisinin tam, hangisinin kırpılmış ya da işaretlenmiş olduğunu belirtin. Mümkünse orijinal dosyayı ayrı saklayın; düzenlenmiş kopyayı orijinalmiş gibi sunmayın.

Olayları kronolojik sıraya nasıl koyarsınız?

Tarihleri ve olayları gösteren bir zaman çizelgesi.
Fotoğraf: Sora Shimazaki / Pexels

Bir zaman çizelgesi, farklı belgelerin aynı olayla ilişkisini görmeyi kolaylaştırır. Her satıra bir olay yazın; olayın tarihini, elinizdeki kaydı ve varsa belirsizliği ekleyin.

| Tarih | Olay | İlgili kayıt | Belirsizlik veya not | |---|---|---|---| | Kesin tarih ya da yaklaşık dönem | Ne olduğunu kısa biçimde yazın | Dosya adı veya belge türü | Tarih, kaynak ya da içerikle ilgili bilinmeyenler |

Tarih kesin değilse yaklaşık dönem yazın. Belgelerde birbirinden farklı tarihler görünüyorsa birini seçip diğerini silmeyin; farkı not edin. Örneğin, bir mesajın gönderilme tarihiyle ekran görüntüsünün alındığı tarih aynı olmayabilir. Bu iki tarihi ayrı ayrı kaydedin.

Yapay zekâdan zaman çizelgesi çıkarmasını isteyebilirsiniz; ancak oluşturduğu sıralamayı belgelerdeki tarih ve içeriklerle karşılaştırın. Araç, okunamayan bir tarihi yanlış algılayabilir veya iki ayrı olayı tek olay gibi birleştirebilir.

Yüklemeden önce hangi bilgileri gözden geçirmelisiniz?

Bir kişi, belgelerdeki kişisel bilgileri gözden geçiriyor.
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

Dosyada kimlik, iletişim, sağlık ve başka kişilere ait bilgiler bulunabilir. Kullanacağınız aracın hangi verileri aldığı, sakladığı veya başka amaçlarla işleyip işlemediği kullanılan hizmete göre değişebilir. Aracın güncel kullanım ve gizlilik koşullarını inceleyin; anlayamadığınız bir koşulu, verilerin gizli kalacağına dair güvence saymayın.

Yükleme gerekmeyen bilgileri paketten çıkarın veya mümkünse kopya üzerinde maskeleyin. Bu işlem, bir bilginin görünmesini kapatmak ya da kimliği belli etmeyecek şekilde değiştirmek anlamına gelir. Şunları özellikle kontrol edin:

  • Kimlik numarası, adres, telefon ve e-posta gibi doğrudan tanımlayıcı bilgiler.
  • Sağlık kayıtlarındaki kimlik ve tedavi ayrıntıları.
  • Belgelerde adı, iletişim bilgisi veya özel yazışması geçen üçüncü kişiler.
  • Ekran görüntülerindeki kullanıcı adları, profil fotoğrafları ve gereksiz arayüz bilgileri.
  • Dosya adlarında veya belge özelliklerinde kalmış olabilecek kişisel bilgiler.

Bir bilgiyi çıkarınca belgenin anlaşılması veya değerlendirilmesi etkilenebilir. Bu nedenle maskelediğiniz alanları not edin ve orijinal kopyayı güvenli biçimde ayrı tutun. Mahkemeye veya bir uzmana sunulacak belgeyi, yapay zekâya yüklemek için hazırladığınız kopyayla karıştırmayın.

Eksik veya çelişkili bilgileri nasıl belirtmelisiniz?

Bir belge envanterinde eksik ve çelişkili kayıtlar işaretlenmiş.
Fotoğraf: Ron Lach / Pexels

Eksikleri gizlemek veya çelişkileri kendiniz çözmeye çalışmak yerine ayrı bir notta gösterin. Böylece inceleme yapan kişi, hangi bilginin belgede bulunduğunu, hangisinin sizin anlatımınıza dayandığını ayırt edebilir.

Şu etiketleri kullanabilirsiniz:

  • Kesin: Tarihi veya içeriği doğrudan kayıttan doğrulayabiliyorum.
  • Yaklaşık: Tarih ya da ayrıntı tam olarak hatırlanmıyor.
  • Eksik: Belgenin tamamı elimde değil veya ilgili kayıt henüz bulunamadı.
  • Çelişkili: Belgelerde aynı konuya ilişkin farklı bilgiler var.
  • Doğrulanmadı: Bilgi başkasından duyuldu veya henüz bir kayıtla karşılaştırılmadı.

Bu etiketler, bilginin hukuken nasıl değerlendirileceğine karar vermez; yalnızca belirsizliğin açıkça görülmesine yarar. Bir belgenin olmaması, dosyada başka kanıt bulunmadığını tek başına göstermez.

Yapay zekâdan nasıl yardım isteyebilirsiniz?

Bir kişi, yapay zekâ tarafından hazırlanan belge özetini asıl kayıtlarla karşılaştırıyor.
Fotoğraf: Kampus Production / Pexels

İstekleri dar ve denetlenebilir tutun. Araçtan belgelere dayanarak ne gördüğünü açıklamasını isteyin; eksik bilgileri tamamlamasını veya kesin hukuki sonuç bildirmesini istemeyin.

  1. İncelemenin sınırını yazın

    Örneğin: “Yalnızca sunduğum belgeleri kullan. Belgede açıkça yazmayan bilgileri varsayma; bilinmeyenleri ve çelişkileri ayrıca listele.”

  2. Somut bir çıktı isteyin

    “Belgeleri tarih sırasına koy ve her olayın yanına dayandığı dosya adını ekle” veya “Envanterdeki kayıtları olay, zarar iddiası ve sonraki gelişmeler olarak grupla” gibi ölçülebilir bir görev verin.

  3. Sonucu kaynaklarla karşılaştırın

    Oluşturulan özetin her tarihini, alıntısını ve dosya adını ilgili belgeyle kontrol edin. Hatalı okuma, atlanan ek veya birbiriyle karıştırılan kişiler varsa düzeltin.

  4. Çıktıyı karar gibi kullanmayın

    Yapay zekâ, yalnızca kendisine sunulan malzemelerle çalışabilir. Belgelerin hukuki geçerliliği, dosyada yeterli olup olmadığı veya dava sonucunun ne olacağı hakkında kesin hüküm verdiği varsayılmamalıdır. Mahkemeye sunulacak delillerin biçimi, usulü ve süresi bu hazırlık rehberinden belirlenemez; somut dosya için ayrıca doğrulanmalıdır.

Yüklemeden önce son kontrol

  • Dosya özetinde olay, talep edilen inceleme ve belirsiz kalan noktalar ayrı ayrı yazılı mı?
  • Olaylar tarih sırasına kondu mu; yaklaşık tarihler kesinmiş gibi gösterilmedi mi?
  • Her belge açıklayıcı biçimde adlandırıldı ve envanterde tanımlandı mı?
  • Eksik, okunamayan veya birbiriyle çelişen kayıtlar açıkça işaretlendi mi?
  • Kimlik, iletişim, sağlık ve üçüncü kişilere ait bilgiler gözden geçirildi mi?
  • Kullanılan aracın veri saklama ve işleme koşulları kontrol edildi mi?
  • Orijinal belgeler, yükleme için hazırlanmış kopyalardan ayrı tutuldu mu?
  • Yapay zekâ çıktısını belgelerle karşılaştırmak ve hukuki konuları ayrıca doğrulamak için plan yapıldı mı?

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Etiketler