Manevi tazminat davasında davacı, davalı ve vekillerin rolleri nasıl okunur?

Davacı, mahkemeden talepte bulunan taraftır; davalı ise bu talebin yöneltildiği taraftır. Bu sıfatlar, kişinin davada hangi tarafta yer aldığını gösterir. Tek başına davacı veya davalı yazması, iddianın doğru olduğunu ya da talebin kabul edildiğini göstermez.

Manevi tazminat isteminin dayanağı olayın niteliğine göre değişebilir. Kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle zarar gören, manevi tazminat isteyebilir; hâkim para yerine başka bir giderim biçimine karar verebilir veya bunu para tazminatına ekleyebilir. (6098 sayılı Kanun m.58)

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini dikkate alarak zarar görene uygun bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınları için de manevi tazminata karar verilebilir. Bu düzenleme, her manevi tazminat uyuşmazlığının aynı dayanağa sahip olduğu anlamına gelmez. (6098 sayılı Kanun m.56)

Temsili örnek: Bir kişi, kişilik hakkının zedelendiğini ileri sürerek başka bir kişiden manevi tazminat talep ederse, talepte bulunan kişi davacı; talebin yöneltildiği kişi davalı olarak gösterilir. Bu örnek, herhangi bir gerçek dosyaya ilişkin değildir.

Dava dilekçesi, davacının kim olduğunu, talebin kime yöneltildiğini ve davanın hangi olaylara dayandığını gösterir. Dilekçede mahkemenin adı; davacı ve davalının adı, soyadı ve adresleri; davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası; varsa kanuni temsilci ve davacı vekiline ilişkin bilgiler yer alır. Ayrıca davanın konusu, dayanak vakıaların özeti, her vakıa için gösterilen deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu bulunmalıdır. (6100 sayılı Kanun m.119)

Dosyada şu noktaları karşılaştırın:

• Davacı ve davalı olarak yazılan kişilerin adlarını ve adreslerini kontrol edin.
• Talep sonucunda mahkemeden tam olarak ne istendiğine bakın; manevi tazminat talebi dışında başka bir giderim biçimi de istenmiş olabilir.
• İddia edilen olayların ve bunlar için gösterilen delillerin dilekçede nasıl sıralandığını inceleyin.
• Dilekçede vekil veya kanuni temsilci varsa, bu kişinin hangi taraf adına gösterildiğini belirleyin.

Bir kişinin adının dosyada görünmesi, o kişinin davacı, davalı, kanuni temsilci veya vekil sıfatlarından hangisiyle yer aldığını tek başına açıklamayabilir. Dilekçedeki sıfatı ve diğer dosya kayıtlarını birlikte kontrol edin. (6100 sayılı Kanun m.119)

Cevap dilekçesi, davalının savunmasını ve bu savunmayı hangi olaylara, delillere ve hukuki sebeplere dayandırdığını gösterir. Dilekçede mahkemenin adı; tarafların bilgileri; davalının kimlik numarası; varsa kanuni temsilci ve davacı vekiline ilişkin bilgiler; savunma vakıaları, bunların delilleri, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza bulunmalıdır. (6100 sayılı Kanun m.129)

Cevap dilekçesini okurken, davalının davacının anlattığı olayların hangilerine karşı çıktığını ve hangi delillere dayandığını not edin. Davalının savunması, davacının talebinin kabul veya reddedildiği anlamına gelmez; dilekçede tarafların iddia ve savunmaları yer alır.

Cevap dilekçesindeki taraf ve temsilci bilgilerini dava dilekçesiyle karşılaştırın. Bir isim veya vekil sıfatı başka bir kayıtla uyuşmuyorsa, dosyada görünen belgeleri birlikte değerlendirin; tek bir kayıttan işlem yapılmadığı sonucuna varmayın. (6100 sayılı Kanun m.129)

Vekil, tarafın davayı takip etmesi için görevlendirdiği temsilcisidir. Dava ehliyeti bulunan kişi davasını kendisi açıp takip edebilir veya vekil aracılığıyla hareket edebilir. (6100 sayılı Kanun m.71)

Davaya vekâlet, özel yetki gerektiren işlemler saklı kalmak üzere, hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken işlemleri yapma yetkisini kapsar. Kanun, bu kapsamda hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsilini de sayar. (6100 sayılı Kanun m.73)

Bununla birlikte bazı işlemler için vekâletnamede açıkça yetki verilmesi gerekir. Örneğin vekil, açık yetki olmadan sulh olamaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafın davasını kabul edemez ya da alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz. Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açıp takip etmesi için de hangi konularda yetki verildiğinin açıklanması gerekir. (6100 sayılı Kanun m.74)

Kontrol edeceğiniz belge, vekilin hangi taraf adına hareket ettiğini gösteren vekâletname ve dosyadaki ilgili dilekçelerdir. Vekilin genel olarak dosyada görünmesi, özel yetki gerektiren her işlemi yapabileceği anlamına gelmez. Yapılmak istenen işlemi ve vekâletnamedeki yetki ifadelerini birlikte değerlendirin.