Manevi tazminat davasında tanık anlatımları belgelerle nasıl karşılaştırılır?

Manevi tazminat, kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle istenebileceği gibi bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya ağır bedensel zarar ya da ölüm hâlinde yakınların talebi olarak da gündeme gelebilir. Kişilik hakkının zedelenmesine dayalı talebin çerçevesi 6098 sayılı Kanun m.58’de; bedensel zarar ve ölüm hâllerindeki manevi tazminat ise 6098 sayılı Kanun m.56’da düzenlenir.

Bu ayrım, hangi olguları ve belgeleri karşılaştıracağınızı belirlemenize yardım eder. Örneğin kişilik hakkının ihlal edildiği iddiasında mesajın veya görüntünün içeriği ve kime ulaştığı; bedensel zarar iddiasında sağlık kaydının hangi yaralanma veya tedavi dönemine ilişkin olduğu önem kazanabilir. Bunlar dosyayı düzenlemek için kullanılabilecek inceleme başlıklarıdır; tek başlarına talebin kabul edileceğini göstermez.

İspat yükü, özel bir düzenleme yoksa, iddia edilen olgudan kendi lehine hukuki sonuç çıkaran tarafa aittir (6100 sayılı Kanun m.190). Bu nedenle önce hangi olguyu ileri sürdüğünüzü açıkça yazın; ardından o olguyla ilgili tanık ve belgeleri eşleştirin.

Bir belgenin ispat bakımından anlamı, yalnızca türüne veya tarihine göre belirlenmez. Mahkeme, kanuni istisnalar dışında delilleri serbestçe değerlendirir (6100 sayılı Kanun m.198). Bu nedenle tanık anlatımının belgeye her durumda üstün ya da zayıf olduğunu söylemek doğru olmaz; dosyanın içeriği birlikte değerlendirilir.

• Mesaj: İletişimin içeriği ve zamanına ilişkin bilgi taşıyabilir. Mesajın hangi konuşmanın parçası olduğu, kimler arasında geçtiği ve iddia edilen olguyla bağlantısı ayrıca incelenmelidir.
• Fotoğraf veya görüntü: Görünen kişi, yer ya da anı hakkında bilgi verebilir; tek başına görünmeyen önceki veya sonraki olayları göstermeyebilir.
• Sağlık kaydı: Kaydın hangi başvuru, belirti veya tedaviyle ilgili olduğuna bakın. Tanığın belirti veya olay hakkındaki anlatımıyla kaydın konusu aynı mı, kontrol edin.
• Ses kaydı veya başka elektronik veri: İçeriğin hangi olguyla ilgili olduğunu ve kaydın olayın hangi bölümünü kapsadığını belirleyin.

Bunlar, belgelerin her dosyada kesin olarak neyi kanıtlayacağına ilişkin sonuçlar değil, karşılaştırma sırasında sorulabilecek sorulardır. Dosyada bir kaydın görünmemesi, o kaydın hiç bulunmadığını veya olayın yaşanmadığını tek başına göstermez. Ulaşamadığınız ya da dosyada yer almayan bir kayıt varsa, bunu “yok” diye değil, “dosyada göremedim” diye belirtin.

Davada taraf olmayan kişiler tanık gösterilebilir. Tanık gösteren taraf, tanığın dinlenmesini istediği vakıayı ve tanıkların adı, soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar; listede bulunmayan kişiler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez. Adres bildirilmemiş veya tanık bildirilen adreste bulunamamışsa, tarafa adres göstermesi için işin niteliğine uygun kesin süre verilir; süresinde uygun adres bildirilmezse o tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır (6100 sayılı Kanun m.240).

Tanığın anlatımına itiraz edecekseniz “güvenilir değil” demekle yetinmeyin. Örneğin tanığın olay yerinde bulunmadığını gösteren belirli bir bilgi, anlatımın kendi içinde farklılaşan kısmı veya belirli bir belgeyle uyuşmayan cümlesi varsa bunları ayrı ayrı gösterin. Tanığın davada yararı bulunması gibi, anlatımının doğruluğu konusunda kuşku doğurabilecek sebepler ileri sürülüp ispat edilebilir (6100 sayılı Kanun m.255).

Temsili örnek: Tanık, bir konuşmayı baştan sona duyduğunu anlatıyor; dosyadaki mesajlar ise konuşmanın yalnızca sonrasındaki yazışmaları içeriyor. Bu durumda mesajların konuşmanın tamamını kapsamadığını ve tanığın bilgisinin hangi kısmının kişisel gözleme dayandığını ayırmak gerekir. Mesajların konuşmada başka bir bölüm yaşanmadığını tek başına kanıtladığı sonucuna varılamaz.

Karşılaştırma sonucunu kısa bir çizelgeyle veya sıralı notlarla sunabilirsiniz: iddia edilen olgu, tanığın bu konudaki sözleri, belgenin ilgili kısmı ve aralarındaki benzerlik ya da farklılık. Ardından, farklılığın olayın zamanı, kapsamı veya tanığın bilgi kaynağıyla açıklanıp açıklanmadığını belirtin. Açıklanamayan noktayı gizlemek yerine açıkça işaretleyin.

Tanıkların hangi vakıa için dinlenmesini istediğinizi ve tanık listesinin usulî gerekliliklerini dosyanın durumuna göre kontrol edin. Tanık anlatımıyla belge arasındaki uyuşmazlık, tanığın tarafla ilişkisi veya delilin nasıl sunulacağı gibi konular dosya içeriğine ve usulî duruma bağlı olduğundan, bu noktalar belirsizse hukuki destek alırken hangi olguyu ispatlamak istediğinizi ve hangi belgede ne gördüğünüzü birlikte götürün.