Miras paylaşımı davasında davacı, davalı ve vekillerin rolleri

Davacı, mahkemeden bir talepte bulunarak dava açan taraftır. Davalı ise dilekçede bu talebin yöneltildiği kişidir. Dava evrakında adınızın bu sıfatlardan biriyle yazması, yalnızca dosyadaki konumunuzu gösterir; talebin doğru veya haklı olduğuna dair tek başına sonuç vermez.

Birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle paylaşma arasındaki dönemde tereke, yani miras bırakanın hak ve borçlarının bütünü, mirasçılar arasında ortaklık oluşturur. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait haklar üzerinde, kanundan veya sözleşmeden doğan temsil ya da yönetim yetkileri saklı kalmak üzere, birlikte tasarruf eder. Her mirasçı tereke haklarının korunmasını isteyebilir; bu korumadan bütün mirasçılar yararlanır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.640).

Bu ortaklık, davadaki tarafların kim olacağını her uyuşmazlıkta kendiliğinden belirlemez. Mirasçıların tamamının hangi sıfatla davada yer alması gerektiği; dava dilekçesindeki talep, uyuşmazlığın türü ve dosya bilgileri incelenmeden kesinleştirilemez. Özellikle dava konusu paylaşma değil de vasiyetname, mirasçılık belgesi veya tapu kaydıyla ilgiliyse taraf konumları farklı olabilir.

Hayır. Davacı, mirasın paylaşılmasını talep eden mirasçı olabilir; davalı da talebin yöneltildiği başka bir mirasçı olabilir. Ancak bu sıfatlar, kişinin mirasçı olduğunu veya mirastaki payının miktarını tek başına kanıtlamaz. Pay ve taraf konumu, dosyanın konusu ve ilgili belgelerle birlikte değerlendirilmelidir.

Mirasçılardan her biri, ortaklığı sürdürme yükümlülüğü sözleşme veya kanundan kaynaklanmıyorsa, mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşmanın aynen yapılması mümkün değilse satış yoluyla paylaşım istenebilir. Taşınmazların paylaşımında, olanak varsa her taşınmazın tamamının bir mirasçıya verilmesi ve değer farkının para ödenerek dengelenmesi de kanunda öngörülür (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.642).

Temsili örnek: Bir mirasçı, terekeye ait taşınmazların paylaşılmasını ister ve dava açarsa davacı; talebin yöneltildiği diğer kişi veya kişiler davalı olarak gösterilebilir. Bu örnek, gerçek bir dosyada bütün mirasçıların mutlaka bu sıfatlarla yer alması gerektiği anlamına gelmez. Dilekçenin hangi talebi içerdiğine bakın.

Vekil, taraf adına davayı takip eden kişidir. Dava ehliyeti bulunan kişi davayı kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.71). Bu nedenle vekil, davacı ya da davalı sıfatının yerine geçmez: Dosyada taraf yine davacı veya davalı olarak gösterilen kişidir; vekil, o taraf adına işlem yapar.

Dava evrakında vekil adı yazıyorsa, hangi tarafı temsil ettiğini ve belgenin vekil tarafından mı, tarafça mı imzalandığını kontrol edin. Vekâletnamenin içeriği ve belirli bir işlem bakımından yetkinin kapsamı, burada verilen kanun metinleriyle açıklanmıyor; bu noktayı dosyadaki vekâletname ve yapılan işlem üzerinden ayrıca doğrulayın. Kendi adınıza davayı takip edecekseniz, dava ehliyetiyle ilgili durumunuzu da göz önünde bulundurun (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.51).

Dava dilekçesinde mahkemenin adı; tarafların ad, soyad ve adresleri; davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası; varsa kanuni temsilci ve davacı vekili bilgileri; davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri; iddiaların dayanağı olan olayların özeti; her olay için gösterilen deliller; hukuki sebepler; açık talep sonucu ve imza bulunmalıdır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119).

Kanun, bu unsurların tümü için aynı eksiklik sonucunu düzenlemiyor. Mahkemenin adı, dava konusunun değeri, olayların özeti, deliller ve hukuki sebepler dışındaki unsurlar eksikse hâkim, eksikliği tamamlamak için davacıya bir haftalık kesin süre verir. Eksiklik bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119).

Bu bir hafta, dava açıldıktan sonra bütün eksiklikler için kendiliğinden işleyen genel bir süre değildir; hâkimin belirtilen eksiklikler için süre vermesine bağlıdır. Kanun metni, burada sayılan diğer unsurların eksikliği hâlinde uygulanacak sonucu açıklamıyor. Bu nedenle size ulaşan mahkeme yazısındaki eksikliği ve verilen talimatı, dilekçedeki ilgili bölümle karşılaştırın.