Rehber · Belge analizi

Miras paylaşımı uyuşmazlığında AI ile dosya incelemesi için belge paketi nasıl hazırlanır?

AI incelemesi için miras bırakan, mirasçılar, terekeye dâhil olduğu düşünülen mal ve borçlar ile paylaşım girişimleri hakkındaki belgeleri konu başlıklarına göre toplayıp tarih sırasına koyun. Belgelerin okunabilir ve eksiksiz olduğunu kontrol edin; paylaşmadan önce kimlik, adres, banka bilgisi, imza ve sağlık bilgisi gibi verileri aracın koşullarına göre değerlendirin. AI’dan belge özeti ve çelişki listesi isteyebilirsiniz; ancak sonucu asıl belgelerle karşılaştırın ve bunu hukuki görüş yerine koymayın.

Miras dosyasına ait belgeleri düzenleyen kişi
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Önce dosyanın hangi soruya cevap vermesini istediğinizi belirleyin

Belgeleri yüklemeden önce uyuşmazlığın hangi yönünü anlamaya çalıştığınızı bir cümleyle yazın. Örneğin, “Paylaşım görüşmelerinde hangi mallardan söz edilmiş?” veya “Bu belgelerde tarih ve tutar bakımından hangi tutarsızlıklar var?” gibi sınırlı bir soru, bütün dosya hakkında kesin hukuki sonuç istemekten daha kullanışlıdır.

Dosyanın sınırını da belirleyin: miras bırakanın kim olduğu, yaklaşık hangi dönemle ilgili belgelerin bulunduğu ve paylaşım konusunda şimdiye kadar neler yapıldığı. Bilmediğiniz bir bilgiyi tahmin ederek doldurmayın; “bilinmiyor” veya “belge bulunamadı” diye işaretleyin.

Hangi belgeleri bir araya getirmelisiniz?

Miras dosyası için ayrı gruplara ayrılmış belgeler
Fotoğraf: Pavel Danilyuk / Pexels

Elinizde bulunan ve paylaşmaya yetkili olduğunuz belgeleri aşağıdaki başlıklara göre ayırın. Her dosyada bütün belge türlerinin bulunması beklenmez; bir belgenin elinizde olmaması, ilgili kayıt veya işlemin hiç bulunmadığını göstermez.

  1. Miras bırakan ve mirasçılar

    Miras bırakanın kimliğini ve mirasçılarla ilişkiyi açıklamaya yardımcı olan belgeleri, elinizdeki hâliyle ekleyin. Örneğin aile bağlarını veya mirasçılık durumunu gösterdiğini düşündüğünüz kayıtları bu klasöre koyabilirsiniz. Resmî kayıtların tam adı, güncelliği ve hangi yolla edinilebileceği dosyanın durumuna göre değişebilir.

  2. Mal varlığı olduğu düşünülen kalemler

    Taşınmaz, banka hesabı, araç, şirket payı veya başka bir mal varlığı kalemiyle ilgili elinizdeki kayıtları ayrı alt klasörlerde tutun. Belgenin hangi varlığa ilişkin olduğunu, üzerindeki tarihi ve varsa hesabı ya da kaydı tanımlayan bilgileri dosya adında belirtin. Kayıtların güncel olup olmadığını ayrıca not edin.

  3. Borçlar ve giderler

    Borç, ödeme veya giderle ilgili olduğu düşünülen yazışma, hesap özeti, makbuz ve benzeri belgeleri ayrı bir klasörde toplayın. Belgedeki tutarı ve tarihi kendiniz kesinleştirmek yerine, bunları belgenin üzerinde yazdığı biçimde kaydedin.

  4. Paylaşım girişimleri ve yazışmalar

    Mirasçılar arasındaki yazışmaları, teklifleri, toplantı notlarını ve imzalanmış belgeleri kronolojik sırayla ekleyin. Taslak, imzalı belge ve sonradan değiştirilen nüsha varsa bunları birbirine karıştırmayın; her birinin niteliğini dosya adına yazın.

  5. Mahkeme veya başka bir işlemle ilgili belgeler

    Devam eden bir yargı süreci ya da başka bir resmî işlem varsa, elinizdeki belgeleri kendi içinde ayırın. Başvuru, karşı tarafın sunduğu belge ve size ulaşan bildirimleri tarihleriyle adlandırın. Dosyada görünmeyen bir evrakı kesin olarak “yok” saymayın; kaydın hangi dosyada veya kurumda bulunabileceğini ayrıca not edin.

Belgeleri okunabilir ve izlenebilir biçimde düzenleyin

Tarih ve konuya göre adlandırılmış dijital belgeler
Fotoğraf: cottonbro studio / Pexels

Önce belgelerin özgün kopyalarını değiştirmeden saklayın. İnceleme için ayrı çalışma kopyaları oluşturun; tarama, sayfa döndürme veya hassas bilgileri kapatma işlemlerini özgün dosyanın üzerine yapmayın.

Dosya adlarında tarih, konu ve belge türünü kullanın. Örneğin “2024-05-10_banka-yazismasi.pdf” gibi bir ad, belgenin klasörde bulunmasını kolaylaştırır. Tarih bilinmiyorsa uydurmayın; “tarih-belirsiz” notu ekleyin. Aynı belgenin farklı sürümleri varsa sürüm olduklarını belirtin.

PDF’lerde sayfaların sırasını, tüm sayfaların bulunduğunu, yazıların netliğini ve eklerin taramaya dâhil olup olmadığını kontrol edin. El yazısı, kesik kenar veya okunmayan bölüm varsa bunu ayrıca not edin. Bir taramanın okunabilir görünmesi, içeriğinin AI tarafından doğru aktarılacağını garanti etmez.

Yüklemeden önce bu kontrolü yapın

  • Belgeleri özgün kopyalar ve çalışma kopyaları olarak ayırdım.
  • Taramalarda sayfa sırasını, eksik sayfa ihtimalini ve okunabilirliği kontrol ettim.
  • Her belgenin tarihini, türünü ve hangi konuya ilişkin olduğunu belirttim; bilinmeyen bilgileri tahmin etmedim.
  • Aynı belgenin farklı sürümlerini ve belgelerde gördüğüm çelişkileri ayrı ayrı işaretledim.
  • Eksik belgeleri “yok” diye değil, “elimizde yok” veya “doğrulanmalı” diye kaydettim.
  • Yükleyeceğim belgeleri paylaşmaya yetkili olup olmadığımı değerlendirdim.
  • Kullanacağım aracın saklama, veri kullanımı ve silme koşullarını inceledim.
  • Kimlik numarası, adres, banka bilgisi, imza ve sağlık bilgisi gibi hassas verileri paylaşmanın gerekliliğini gözden geçirdim.

Kişisel bilgileri paylaşmadan önce neye dikkat etmelisiniz?

Belgedeki kişisel bilgileri gözden geçiren kişi
Fotoğraf: Mikhail Nilov / Pexels

Miras dosyalarında kimlik numarası, iletişim bilgisi, açık adres, banka bilgisi, imza ve sağlık bilgisi gibi kişisel veya hassas veriler bulunabilir. Bir belgeyi AI aracına yüklemeden önce aracın bu bilgileri saklayıp saklamadığını, nasıl kullandığını ve silme seçeneklerini inceleyin. Koşullar açık değilse belgenin tamamını yüklemek yerine daha sınırlı bir inceleme yöntemi seçmeyi değerlendirin.

İnceleme için gerekli olmayan verileri çalışma kopyasında kapatmak veya maskelemek düşünülebilir. Ancak kapatma işleminin geri alınabilir olmadığını ve metin içinde ya da eklerde aynı bilginin başka yerde kalmadığını kontrol edin. Belgeyi kimin paylaştığına ve paylaşmaya yetkili olup olmadığına da dikkat edin.

Paylaşımın uygun olup olmadığından emin değilseniz, belgeyi yüklemeden önce bu soruyu somut biçimde değerlendirin: “Bu kişi veya kuruma ait bilgiyi bu araçla paylaşmaya yetkim ve gerekli nedenim var mı?” Bu rehber, belirli bir belgenin paylaşılmasının hukuken uygun olup olmadığını dosyanız özelinde belirlemez.

AI’dan hangi tür incelemeleri isteyebilirsiniz?

Ekranda belge incelemesi için hazırlanmış sorular
Fotoğraf: Andrea Piacquadio / Pexels

Soruları, AI’dan belgelerde görünen bilgileri bulmasını veya düzenlemesini isteyecek şekilde kurun. Belgeye dayalı cevap isteyin; yanıtın hangi dosya adına ve sayfaya dayandığını belirtmesini talep edin.

  1. Belge envanteri çıkarın

    “Yüklediğim belgeleri dosya adına ve tarihine göre listele. Tarihi veya belge türü belirsiz olanları ayrıca göster.”

  2. Kronoloji hazırlatın

    “Belgelerde açıkça görünen tarihli olayları kronolojik sırayla yaz. Her satırda dayandığın dosya adını ve sayfayı belirt; tarihi olmayan olayları tahmin etme.”

  3. Belge içindeki bilgileri karşılaştırın

    “Belgelerde adı geçen mal varlığı kalemlerini ve bunlarla ilişkilendirilen tarih veya tutarları ayrı ayrı listele. Birbirinden farklı bilgileri tekleştirme; her bilgi için kaynak sayfayı göster.”

  4. Eksik ve çelişkili noktaları bulun

    “Belgeler arasında tarih, tutar, ad veya mal tanımı bakımından uyuşmazlık görüyor musun? Varsa iki bilgiyi de kaynaklarıyla yaz. Belgede bulunmayan bilgiyi çıkarım olarak sunma.”

  5. Yanıtı doğrulanabilir tutun

    “Cevap veremediğin soruları ve bunun için gereken belge türlerini ayrıca listele. Bu incelemeden miras payı, dava sonucu veya kesin hukuki görüş çıkarma.”

AI çıktısını neden tek başına yeterli saymamalısınız?

AI özetini kaynak belgeyle karşılaştıran kişi
Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels

AI bir belgeyi yanlış okuyabilir, önemli bir sayfayı atlayabilir veya eksik bilgiye dayanarak hatalı bir çıkarım yapabilir. Bu nedenle özet, tarih listesi veya çelişki tespitini ilgili özgün belge ve sayfayla karşılaştırın. Kaynak sayfa gösteremeyen ya da belgenin söylemediği bir sonucu kesin dille sunan yanıtı doğrulanmış bilgi kabul etmeyin.

Belgelerin toplanma yöntemi ve güncelliği, tapu, banka, vergi, şirket, vasiyetname ve mahkeme kayıtları bakımından dosyaya göre değişebilir. Elinizdeki paket, başka bir kayıt veya işlem bulunmadığını kanıtlamaz. Eksik görünen kayıtları ilgili kurumdan veya dosyadan doğrulama ihtiyacını not edin.

Mirasçıların kim olduğu, terekenin kapsamı, önceki işlemler veya devam eden yargı süreci tartışmalıysa, AI özeti tek başına bu uyuşmazlığı çözmez. Çelişkili belgeleri ve devam eden süreci uzmanla değerlendirirken, belgelerin asıllarını, AI çıktısını ve hangi noktaların doğrulanamadığını birlikte sunun.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; sistem, belgedeki ilgili yeri göstererek içeriği sade dille açıklar.

Etiketler