Rehber · Aile hukuku
Nafaka davası açmadan önce hangi belgeler hazırlanmalı?
Nafaka uyuşmazlığı için önce talebinizin türünü belirleyin; ardından gelir ve gider kayıtlarınızı, varsa önceki kararı ve yaptığınız ödemeleri, talebinizle ilgili belgeleri bir araya getirin. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme iddiası, boşanma davası sürerken istenen geçici önlem ve çocukların giderlerine katılma konusu aynı değildir; bu nedenle her dosyada gerekli belgeler de aynı olmaz. Belgeleri, hangi somut durumu açıkladıklarını not ederek düzenleyin. Hiçbir belge tek başına talebin kabul edileceğini göstermez.
Önce nafaka uyuşmazlığının türünü belirleyin
Hazırlayacağınız belgeler, ne talep ettiğinize bağlıdır:
- Boşanma nedeniyle yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamak koşuluyla ve diğer tarafın mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Bu çerçevede kendi geçim durumunuzu ve diğer tarafın mali gücüyle ilgili elinizde bulunan bilgileri açıklayan kayıtları ayırın (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175).
- Boşanma davası sürerken geçici önlem: Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, dava devam ederken gerekli geçici önlemleri alır; bunlar eşlerin geçimine ilişkin önlemleri de kapsayabilir. Talebinizi bu süreçte gündeme getiriyorsanız, o sıradaki barınma, geçim ve çocukların bakım ihtiyaçlarını gösteren kayıtları ayrıca düzenleyin (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169).
- Eşlerin ayrı yaşaması: Ortak hayat eşlerden birinin kişiliğini, ekonomik güvenliğini veya ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye düşürüyorsa eş ayrı yaşama hakkına sahiptir. Birlikte yaşamak haklı bir sebep olmaksızın reddedilmişse veya ortak hayat başka bir nedenle olanaksız hâle gelmişse de eşlerden biri, hâkimden maddede belirtilen parasal katkı ve diğer önlemleri isteyebilir. Ayrı yaşama durumunun nedenini ve ihtiyaçlarınızı açıklayan mevcut kayıtları saklayın (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.197).
- Çocukların giderleri: Boşanma kararı verilirken çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun yararları esas alınır; velayet kendisine verilmeyen eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır. Çocuğun ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçlar için yapılan harcamaları gösteren kayıtlar bu başlıkla ilgili olabilir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182).
Bu başlıklar farklı hukuki durumları anlatır. Örneğin boşanma davası sürerken geçici önlem istemekle, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme iddiasına dayalı nafaka istemek aynı talep değildir. Belgeleri toplamadan önce hangi duruma dayandığınızı netleştirin.
Hangi belgeleri dosyanıza göre toplayabilirsiniz?
Aşağıdaki liste genel bir hazırlık rehberidir; her belgenin sunulması zorunlu değildir ve her kayıt tek başına iddiayı kanıtlamaz. Elinizdeki belgeleri talebinizle bağlantılı olanlarla sınırlı tutup her birinin neyi açıkladığını not edin.
-
Gelir ve mali durum kayıtları
Talebinizin dayanağı kendi geçiminiz veya diğer tarafın mali gücü ise elinizde bulunan gelir kayıtlarını, düzenli ödeme bilgilerini ve mali durumu gösteren belgeleri tarih sırasıyla ayırın. Belge bulunmaması, ilgili gelir veya durumun kesinlikle olmadığı anlamına gelmez; hangi başka kayıtların durumu açıklayabileceğini ayrıca değerlendirin.
-
Gider ve geçim ihtiyacı kayıtları
Düzenli giderlerinizi açıklayan mevcut fatura, makbuz ve ödeme kayıtlarını konularına göre gruplandırın. Her kaydın hangi giderle ve hangi dönemle ilgili olduğunu belirtin. Yoksulluk nafakası talebinde, boşanmanın geçim durumunuza etkisini açıklayan bilgileri de elinizdeki kayıtlarla birlikte değerlendirin.
-
Çocukların ihtiyaç ve eğitim giderleri
Talep çocukların bakım veya eğitim giderleriyle ilgiliyse, bu giderleri gösteren mevcut kayıtları çocuk ve gider türüne göre düzenleyin. Tekrarlanan giderlerle dönemsel giderleri ayırmanız, harcamanın ne olduğunu açıklamayı kolaylaştırır.
-
Önceki karar veya anlaşma
Daha önce nafaka ya da çocuk giderleri hakkında karar verilmişse kararın tam bir örneğini saklayın. Taraflar arasında bir anlaşma varsa metnini ve bunun mahkeme kararına yansıyıp yansımadığını gösteren elinizdeki kayıtları birlikte tutun. Özellikle artırma veya azaltma talebinde, önceki düzenlemenin ne olduğunu bilmek gerekir.
-
Ödeme ve tahsilat kayıtları
Nafaka veya çocuk gideri için yapılan ödemelerle ilgili banka hareketlerini, makbuzları ya da başka mevcut ödeme kayıtlarını tarih ve tutar sırasına koyun. Kayıtları, hangi ödemenin hangi dönem veya giderle ilgili olduğunu açıklayan notlarla eşleştirin.
-
Koşullardaki değişikliği gösteren kayıtlar
Mevcut nafakanın artırılması ya da azaltılması isteniyorsa, tarafların mali durumundaki değişikliği veya hakkaniyetin artırma ya da azaltmayı gerektirdiğini açıklayan kayıtları ayırın. İrat biçiminde ödenen nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına, tarafların mali durumlarının değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde karar verilebilir. Hangi duruma dayandığınızı ve bunu hangi kaydın açıkladığını belirtin (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.176).
Her belgeyi hangi iddiayla ilişkilendirmelisiniz?
Belgeleri yalnızca yığmak yerine, her birinin hangi olayı veya ihtiyacı açıkladığını kısa bir notla eşleştirin. Örneğin, bir gider kaydının hangi çocuk ihtiyacıyla ilgili olduğunu veya bir ödeme belgesinin hangi dönem için ödeme yapıldığını belirtin. Bu düzenleme, iddianızı ve dayandığınız delilleri somutlaştırmanıza yardımcı olur; tarafların dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırması ve her delilin hangi vakıa için gösterildiğini açıklaması gerekir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.194).
Dava dilekçesinde iddiaların dayanağı olan vakıaların, bunların hangi delillerle ispatlanacağının ve talebin açıkça belirtilmesi gerekir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119). Dilekçede gösterilen ve elinizde bulunan belgelerin dilekçeye eklenmesi; başka yerden getirtilecek belge veya dosyaların bulunmasını sağlayacak açıklamanın dilekçede yer alması öngörülür (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.121). Bu bilgiler, belge hazırlığının neden talebinizle bağlantılı yürütülmesi gerektiğini gösterir; dava dilekçesi hazırlama usulünün tamamını açıklamaz.
Belgeleri düzenlemeden önce kontrol edin
- Talebinizin yoksulluk nafakası, geçici önlem, çocuk gideri ya da mevcut nafakanın değiştirilmesiyle ilgili olup olmadığını belirlediniz mi?
- Varsa önceki mahkeme kararının veya anlaşmanın tam metnini ayırdınız mı?
- Gelir, gider, çocukların ihtiyaçları ve ödemelerle ilgili kayıtları türlerine ve tarihlerine göre düzenlediniz mi?
- Her belgenin hangi iddiayı veya olayı açıkladığını not ettiniz mi?
- Artırma veya azaltma istiyorsanız, önceki düzenlemeden sonra değiştiğini ileri sürdüğünüz koşulları ve bunlarla ilgili kayıtları ayrı bir grupta topladınız mı?
- Elinizde olmayan bir kaydın yokluğunu, ilgili durumun yaşanmadığı şeklinde yorumlamaktan kaçındınız mı?
Belge bulunmaması ne anlama gelir?
Bir gelir, gider veya ödeme belgesinin elinizde olmaması, o durumun hiç yaşanmadığını kesin olarak göstermez. Mevcut kayıtları saklayın; belgenin hangi bilgiyi açıklayacağını ve bu bilginin başka hangi kayıtlarla ortaya konabileceğini düşünün. Başka bir kurumda veya kişide bulunan bir belge söz konusuysa, belgenin ne olduğunu ve nerede bulunabileceğini not edin.
Belge türü, talebin hangi nafaka düzenlemesine dayandığına göre değişebilir. Önceki kararın içeriği belirsizse, çocuk giderleri ile eşler arasındaki talep birbirine karışıyorsa veya koşullardaki değişikliği hangi kayıtların açıklayacağı net değilse, bu ayrımları ve elinizdeki belgeleri bir hukuk uzmanıyla görüşmeniz yararlı olabilir. Dava açma süresi, görevli veya yetkili mahkeme ve harç bilgileri burada ele alınmamıştır; verilen kaynaklarla doğrulanamayan bu konularda ayrıca güncel bilgi alınmalıdır.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169, 175, 176, 182, 197Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 15.10.2026.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119, 121, 194Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 15.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.