Rehber · Aile hukuku
Nafaka Uyuşmazlığında İlk Duruşmaya Nasıl Hazırlanılır?
İlk duruşma öncesinde önce dosyada hangi nafakanın talep edildiğini ve mahkemenin duruşma davetiyesinde ne yazdığını kontrol edin; ardından talebinizi destekleyen gelir, gider ve varsa çocukların ihtiyaçlarına ilişkin bilgileri düzenleyin. Boşanma veya ayrılık davası sürerken istenen geçici nafaka, yoksulluk nafakası ve çocuk için talep edilen nafaka aynı dayanaklara bağlı değildir. Hangi belgelerin işinize yarayacağı talebin türüne, dilekçelerde anlatılanlara ve dosyanızdaki mevcut kayıtlara göre değişir.
Önce hangi nafakanın talep edildiğini belirleyin
Dava dilekçesindeki talep bölümünü ve açıklamaları okuyun. Boşanma veya ayrılık davası sürerken istenen geçici önlemler arasında eşlerin geçimine ilişkin düzenlemeler de bulunabilir; hâkim gerekli geçici önlemleri dava devam ederken re’sen alabilir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169). Re’sen, kişinin ayrıca talep etmesi beklenmeden önlem alınması anlamına gelir.
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın diğer taraftan geçimi için isteyebileceği nafakadır. Kanuna göre talepte bulunanın kusuru diğer taraftan daha ağır olmamalı; nafaka diğer tarafın mali gücü oranında değerlendirilmelidir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175).
Çocuk için istenen nafaka bakımından, velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması gerekir. Mahkeme çocukla kişisel ilişkiyi düzenlerken çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlaki yararlarını esas alır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182). Dilekçede kullanılan ifadeyi ve talebin kimin için olduğunu not edin; dosyanızdaki nafaka türünü yalnızca günlük konuşmada kullanılan adından hareketle belirlemeyin.
Dilekçeleri ve duruşma davetiyesini karşılaştırın
Duruşmaya hazırlanırken kendi anlatımınızla dosyadaki talep ve açıklamaların örtüşüp örtüşmediğini kontrol edin. Duruşmanın niteliği ve yapılacak işlemler hakkında davetiyedeki bilgileri esas alın; her ilk duruşmanın aynı işlemleri içereceğini varsaymayın.
-
Talep bölümünü bulun
Dava dilekçesinde hangi nafakanın, kim için ve hangi gerekçelerle istendiğini işaretleyin. Cevap dilekçeniz varsa karşı tarafın taleplerine verdiğiniz yanıtı da yanına not edin.
-
Duruşma bilgilerini kontrol edin
Davetiyedeki tarih, saat, mahkeme bilgisi ve varsa duruşmaya ilişkin açıklamaları okuyun. Dosyada görünen evrakı ve mahkeme bildirimlerini ayrıca inceleyin; ekranda göremediğiniz bir belgenin kesin olarak dosyada bulunmadığı sonucuna varmayın.
-
Açıklığa kavuşturulacak noktaları yazın
Dilekçedeki bilgiler güncel değilse veya bir iddia eksik ya da hatalıysa, hangi bilginin değiştiğini ve bunu hangi belgeyle destekleyebileceğinizi kısa not hâline getirin.
Gelir ve gider bilgilerinizi nasıl düzenlemelisiniz?
Gelir ve giderlerinizi, dilekçedeki açıklamalarla bağlantısını gösterecek biçimde listeleyin. Ücret veya diğer gelirleri gösteren kayıtlar, düzenli ödemeler ve temel giderlere ilişkin belgeler elinizde varsa dosyanızdaki iddiaları açıklamanıza yardımcı olabilir. Her dosyada aynı belgelerin gerekli olduğu söylenemez; nafaka talebinin türü ve tartışılan bilgiler hangi kayıtların anlamlı olacağını belirler.
Belgeleri yalnızca bir yığın hâlinde götürmek yerine her birinin neyi gösterdiğini not edin. Örneğin, “bu belge aylık gelirimi gösteriyor” veya “bu ödeme çocukla ilgili düzenli bir gider” şeklinde kısa bir açıklama hazırlayın. Dilekçede belirtilen tutar ile elinizdeki belgede görünen bilgi farklıysa, farkın nedenini açıklayabilecek bilgi ve kayıtları da düzenleyin.
Kanunda belirtilen süreden sonra tarafların delil gösteremeyeceği; ancak sonradan delil ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya delilin zamanında sunulamaması tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa mahkemenin buna izin verebileceği düzenlenmiştir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.145). Bu hüküm belirli bir son gün söylemez. Belgenin daha önce sunulup sunulmadığını dosyadan kontrol edin; henüz sunulmamış bir belge varsa nedenini ve ne zaman edindiğinizi not edin.
Çocukla ilgili hangi bilgileri hazırlamalısınız?
Çocuk için nafaka isteniyorsa, talebin bakım ve eğitim giderleriyle nasıl bağlantılı olduğunu anlaşılır biçimde düzenleyin. Elinizde varsa eğitim, sağlık, bakım ve günlük ihtiyaçlara ilişkin kayıtları tarih ve gider türüne göre ayırın. Çocuğun sağlık veya eğitim durumuyla ilgili özel bir ihtiyaç varsa, bunu açıklayan belgeyi ve bu ihtiyacın giderlere etkisini not edin.
Çocukla kişisel ilişkiye dair bir düzenleme de dosyada tartışılıyorsa, nafaka giderleriyle bu konudaki bilgileri birbirinden ayırın. Mahkeme kişisel ilişkiyi düzenlerken çocuğun sağlık, eğitim ve ahlaki yararlarını gözetir; velayet kendisine verilmeyen eşin bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması gerekir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182).
Mevcut kararları ve tebligatları kontrol edin
Daha önce nafaka veya boşanma sürecindeki geçici önlemler hakkında verilmiş bir karar varsa, kararın tarihini, hangi kişiler ve talepler hakkında olduğunu ve hüküm bölümünde ne yazdığını kontrol edin. Karar tutarını, yalnızca bu karara dayanarak tahsilat yapılmış gibi değerlendirmeyin; ödeme kayıtlarını ayrıca düzenleyin.
Dosyada görünmeyen bir karar, belge veya tebligatın bulunmadığını varsaymayın. Mahkeme dosyasındaki evrakı ve size ulaşan bildirimleri birlikte inceleyin; bir bildirimin hangi işlemle ilgili olduğunu tarih ve içeriğine göre belirleyin. Mevcut kararın yeni taleple ilişkisi anlaşılmıyorsa, kararın tam metnini ve yeni dava dilekçesini birlikte değerlendirmeniz gerekir.
Duruşma öncesi kontrol listesi
- Dava dilekçesinde talep edilen nafakanın türünü ve kimin için istendiğini belirledim.
- Cevap dilekçesindeki açıklamalarımı ve karşı tarafın taleplerini gözden geçirdim.
- Duruşma davetiyesindeki tarih, saat ve mahkeme bilgilerini kontrol ettim.
- Gelir ve gider belgelerini, her birinin neyi gösterdiğini belirterek düzenledim.
- Çocuk için talep varsa bakım, eğitim ve ilgili diğer giderlere ait elimdeki kayıtları ayırdım.
- Dosyada görünen önceki kararları, evrakı ve mahkeme bildirimlerini kontrol ettim.
- Sunulmamış bir delil varsa neden daha önce sunulamadığını açıklayacak bilgileri not ettim.
- Duruşmada açıklamam gereken güncel veya farklı bilgileri kısa ve anlaşılır biçimde yazdım.
Hangi konuları duruşmada açıklığa kavuşturmalısınız?
Duruşmada, dilekçedeki bilgilerle güncel durum arasındaki farkları ve bu farkları destekleyen belgeleri açıkça anlatmaya hazırlanın. Özellikle gelir veya gideriniz değiştiyse, değişikliğin ne zaman olduğunu ve hangi kayıtlardan anlaşılabildiğini belirtin. Çocuk için talep varsa, giderin türünü, düzenli olup olmadığını ve varsa ilgili belgeyi açıklayın.
Dosyanızdaki talebin türü, önceki kararların etkisi veya sonradan sunulacak delilin kabul edilmesi gibi konularda belirsizlik varsa, dilekçeler ve dosya evrakı birlikte incelenmelidir. Bu noktalar, yalnızca genel bir kontrol listesiyle kişiye özel sonuç belirlemeye elverişli değildir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169, 175, 182Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 15.10.2026.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.145Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 15.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Dosyanın bütününe bakın
Birden fazla belgeyi birlikte değerlendiren dosya analizi: kronoloji, eksik belgeler, çelişkiler ve süreler, her biri kaynağa bağlı.