Rehber · Nafaka
Nafaka uyuşmazlığında tanık anlatımları belgelerle nasıl karşılaştırılır?
Tanık anlatımlarını belgelerle karşılaştırırken önce hangi somut olgudan söz edildiğini belirleyin; sonra tanığın olayı ne zaman ve nasıl öğrendiğini, belgenin hangi tarihi ve bilgiyi gösterdiğini yan yana inceleyin. Bir belgenin anlatımla uyuşmaması tek başına hangi delilin daha güçlü olduğunu göstermez; mahkeme delilleri birlikte değerlendirir. Nafakanın türü ve talep edilen değişiklik de hangi olguların önemli olduğunu etkiler.
Önce hangi nafaka talebinin incelendiğini belirleyin
Tanık anlatımının ve belgenin önemi, dosyada istenen nafaka türüne ve talebe göre değişebilir. Yoksulluk nafakasında, boşanma yüzünden yoksulluğa düşme, tarafların kusur durumu ve nafaka yükümlüsünün malî gücüyle ilgili olgular gündeme gelebilir (4721 sayılı Kanun m.175). İştirak nafakasında ise çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun gelirleri dikkate alınır (4721 sayılı Kanun m.330).
Talep mevcut nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılmasıysa, hangi değişikliğin ileri sürüldüğünü saptayın. İrat biçiminde ödenen yoksulluk nafakasında kanunda belirtilen bazı durumlarda nafakanın kendiliğinden kalkması veya mahkeme kararıyla kaldırılması; tarafların malî durumlarının değişmesi ya da hakkaniyet gerektirdiğinde artırma veya azaltma kararı verilmesi düzenlenmiştir (4721 sayılı Kanun m.176). Nafaka miktarının değişen koşullar üzerine yeniden belirlenmesi veya kaldırılması da hâkimin istem üzerine değerlendirebileceği bir konudur (4721 sayılı Kanun m.331).
Bu nedenle önce dilekçedeki talebi ve dayandığı vakıaları okuyun. Örneğin bir tanığın “geliri arttı” anlatımı, hangi dönemdeki hangi gelir değişikliğinden söz edildiği belirlenmeden tek başına dosyadaki iddiayı açıklamayabilir.
Tanık anlatımıyla belgeyi nasıl eşleştirebilirsiniz?
Her tanık anlatımını tek bir somut iddia veya olayla eşleştirin. Ardından belgenin neyi gösterdiğini ve tanığın bilgisinin hangi kaynağa dayandığını ayrı ayrı kaydedin.
-
İddiayı somutlaştırın
“Maddi durumu iyi” gibi genel ifadeleri, hangi gelir, gider, yaşam koşulu veya değişiklikten söz edildiğini belirleyerek açın. Tanığın hangi vakıa hakkında dinlenmesinin istendiğini de not edin.
-
Tanığın bilgi kaynağını ayırın
Tanığın olayı kendisinin görüp görmediğini, belirli bir konuşmayı duyup duymadığını veya bilgiyi başkasından öğrenip öğrenmediğini kaydedin. “Düzenli gelir elde ediyor” gibi bir cümlenin hangi gözlem veya bilgiye dayandığı açıklanmıyorsa bunu ayrı bir belirsizlik olarak işaretleyin.
-
Tarihleri ve dönemi yan yana koyun
Tanık anlatımındaki olay tarihini veya dönemini, ücret belgesi, banka kaydı, fatura ya da başka bir belgenin tarihiyle karşılaştırın. Belgenin yalnızca belirli bir güne veya döneme ait olup olmadığını not edin; tek tarihli bir belgeyi kendiliğinden daha uzun bir dönemin göstergesi saymayın.
-
Belgenin neyi gösterdiğini belirleyin
Belge; yazılı veya basılı metin, fotoğraf, ses ya da görüntü kaydı ve elektronik ortamdaki veriler gibi farklı biçimlerde olabilir (6100 sayılı Kanun m.199). Her belgenin hangi olguyu desteklediğini, hangi olgu hakkında bilgi vermediğini ve ilgili anlatımla nasıl örtüştüğünü yazın.
-
Çelişkiyi ve eksikliği ayrı kaydedin
Tanığın anlattığı dönem belgeyle örtüşmüyorsa bunu doğrudan “tanık yanlış söylüyor” diye sonuçlandırmak yerine, hangi tarih veya içeriğin uyuşmadığını yazın. Belgenin dosyada bulunmaması da tek başına böyle bir kaydın hiç olmadığı anlamına gelmez.
Bir çelişki hangi delilin üstün olduğunu gösterir mi?
Hayır. Belgenin tanık anlatımıyla çelişmesi, tek başına belgenin veya tanığın doğru kabul edileceğini göstermez. Hâkim, kanuni istisnalar dışında delilleri serbestçe değerlendirir (6100 sayılı Kanun m.198). Delilin uyuşmazlık konusu vakıayı gerçekten gösterip göstermediği ve tanığın olayı nasıl bildiği bu karşılaştırmada önem taşır.
İspat yükü, özel bir düzenleme yoksa, ileri sürülen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (6100 sayılı Kanun m.190). Bu yüzden her çelişki için şu soruyu sorun: Hangi taraf hangi vakıayı ileri sürüyor ve o vakıayı desteklemek için hangi delile dayanıyor? Bir tanığın veya belgenin varlığı, ileri sürülen her iddianın kendiliğinden kanıtlandığı anlamına gelmez.
Temsili örnek: Bir tanık, nafaka ödeyen tarafın belirli bir dönemde düzenli gelir elde ettiğini anlatıyor; dosyadaki ücret belgesi ise başka bir dönemi kapsıyorsa, önce dönemlerin örtüşüp örtüşmediği kontrol edilir. Bu fark, tek başına tanığın anlatımının doğru ya da yanlış olduğunu kanıtlamaz.
Tanık listesi ve delillerin hukuka uygunluğu
Davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir. Tanık dinletmek isteyen tarafın, dinlenilmesi istenen vakıayı ve tanıkların adlarını, soyadlarını ve tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunması gerekir; listede bulunmayan kişiler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (6100 sayılı Kanun m.240). Tanıkların hangi vakıa için gösterildiğini dosyanızdaki listeyle karşılaştırın.
Deliller kanunda belirtilen süre ve usule uygun biçimde sunulmalıdır. Hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz; bir delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verir (6100 sayılı Kanun m.189). Özellikle özel yazışma, ses veya görüntü kaydı gibi materyallerin elde edilme biçimi konusunda tereddüt varsa, bunları paylaşmadan veya dosyada kullanmaya çalışmadan önce hukuki değerlendirme alın.
Dosyanız için karşılaştırma kontrol listesi
- Talebin yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ya da mevcut nafakanın değiştirilmesiyle ilgili olduğunu belirledim.
- Her tanığın hangi somut vakıa hakkında konuştuğunu not ettim.
- Tanığın olayı doğrudan görüp görmediğini, duyup duymadığını veya başkasından öğrenip öğrenmediğini ayırdım.
- Tanık anlatımındaki tarih ve dönemi ilgili belgenin tarihiyle karşılaştırdım.
- Her belgenin neyi gösterdiğini ve neyi tek başına göstermediğini yazdım.
- Çelişkileri, örtüşen bilgileri ve dosyada henüz bulunmayan kayıtları ayrı ayrı not ettim.
- Tanıkların listede bulunup bulunmadığını ve hangi vakıa için gösterildiklerini kontrol ettim.
- Delilin nasıl elde edildiği konusunda hukuka uygunluk veya özel bilgi içeriği bakımından tereddüt varsa bunu ayrıca belirledim.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.