Ortaklığın giderilmesi davasında davacı, davalı ve vekillerin rolleri

Ortaklığın giderilmesi davası, ortak malın paylaşılmasını sağlamak amacıyla açılır. Paylı mülkiyet, bir mal üzerindeki payların birden fazla kişiye ait olmasıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.698’e göre, paylı mal bakımından paylaşmayı isteme hakkı kural olarak paydaşlardan her birine tanınır. Ancak hukukî işlem gereğince veya malın sürekli bir amaca özgülenmesi sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü varsa paylaşma istenemeyebilir. Paylaşmayı isteme hakkı hukukî işlemle en çok on yıl için sınırlandırılabilir; ayrıca uygun olmayan zamanda paylaşma istenemez.

Bu düzenlemedeki “paydaş” ifadesi paylı mülkiyete ilişkindir. Dosyanız elbirliği mülkiyetiyle ilgiliyse, burada verilen kanun maddeleri bu mülkiyet türüne ilişkin ayrıntıları açıklamıyor. Mülkiyet türünü güncel tapu kaydından veya malın türüne göre ilgili mülkiyet belgesinden kontrol edin; paylı ve elbirliği mülkiyetini aynı kurala tabiymiş gibi değerlendirmeyin.

Temsili örnek: Bir taşınmazda pay sahibi olan kişi, paylaşıma yönelik talepte bulunabilir. Ancak paylı mülkiyetin devamını gerektiren bir yükümlülük bulunup bulunmadığı ve talebin uygun zamanda ileri sürülüp sürülmediği dosyada ayrıca incelenmelidir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler resmî şekle bağlıdır ve tapu kütüğüne şerh verilebilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.698.

Davacı, mahkemeden ne istediğini ve bu talebi hangi olaylara dayandırdığını açıkça bildirmelidir. Dava dilekçesinde mahkeme ve taraf bilgileri, davanın konusu, iddiayı destekleyen olayların özeti, her olay için gösterilen deliller ve açık talep sonucu gibi unsurlar bulunur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119.

Davalı, kendisine yöneltilen talebe ilişkin açıklamalarını, dayandığı olayları ve bunları destekleyen delilleri cevap dilekçesinde bildirebilir. Cevap dilekçesinin içeriğinde savunmanın dayanağı olan olayların ve her olay için delillerin belirtilmesi ile açık bir talep sonucunun yer alması öngörülür. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.129.

Tarafların hukuki dinlenilme hakkı; yargılamadan haberdar olmayı, açıklama ve ispat imkânını, açıklamaların mahkemece değerlendirilmesini kapsar. Bu nedenle, örneğin mülkiyet kaydındaki bir hata olduğunu veya malın aynen bölünebileceğini düşünüyorsanız, bunu dosyayla ilgili belge ve açıklamalarla mahkemeye sunmanız önemlidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.27.

Dava dilekçesi, tebligat ve mahkemenin ara kararında sizden istenen işlemleri ayrı ayrı okuyun. Bu kaynaklar her işlem için geçerli bir cevap süresi vermediğinden, başka bir dosyadan duyduğunuz süreyi kendi dosyanıza uygulamayın.

Dava dosyasındaki tarafların, mülkiyet kayıtlarında görünen kişilerle uyumlu olup olmadığını kontrol edin. Güncel tapu kaydını veya malın türüne uygun mülkiyet belgesini dava dilekçesindeki taraf bilgileriyle karşılaştırın. Kayıtların birbiriyle uyuşmaması, taraf listesinin eksik olduğu anlamına kesin olarak gelmez; farkın nedenini dosya üzerinden araştırmak gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.59, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde mecburi dava arkadaşlığını düzenler. Bu madde, her ortak mülkiyet davasında bütün ortakların mutlaka aynı şekilde taraf olması gerektiğini tek başına göstermiyor. Hangi kişilerin davada yer alması gerektiği, mülkiyet türü ve somut talep dikkate alınarak dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Bir ortak dosyada görünmüyorsa, bu durumun kayıtlardaki bir değişiklikten, taraf bilgilerindeki farklılıktan veya başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belge üzerinden kontrol edin. Eksik taraf bulunduğu sonucuna yalnızca dosyada adı geçmiyor diye varmayın.

Paylaşma, malın aynen bölüşülmesiyle veya pazarlık ya da artırma yoluyla satılıp bedelinin bölüşülmesiyle gerçekleşebilir. Taraflar paylaşma biçiminde anlaşamazsa hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verebilir; bölünen parçaların değeri denk değilse para eklenerek denkleştirme sağlanabilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.699.

Bölme, somut durum ve koşullara uygun değilse; özellikle mal önemli bir değer kaybı olmadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunabilir. Satışın yalnızca paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi için bütün paydaşların rızası gerekir. Bu nedenle her davada satış kararı çıkacağını veya aynen bölüşmenin mutlaka mümkün olduğunu varsaymayın. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.699.

Dosyanızda taşınmazın ya da başka bir ortak malın nasıl bölünebileceğini etkileyen özellikleri, pay oranlarını ve varsa bunları gösteren belgeleri inceleyin. Bir bölüşme öneriniz varsa, önerinin hangi somut bilgiye dayandığını ve diğer paylarla nasıl dengeleneceğini açıklayın. Mahkemenin değerlendirmesi, malın niteliğine ve dosyadaki bilgilere bağlıdır.

Burada verilen kanun maddeleri, vekilin genel görev ve yetkilerinin kapsamını açıklamıyor. Dava dilekçesinde varsa davacı vekilinin adı, soyadı ve adresi; cevap dilekçesinde ise tarafların kanuni temsilcileri ile davacı vekilinin bilgileri ve davalının ya da varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası düzenlenmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 ve m.129.

Vekiliniz varsa, dosyanızda sunulan dilekçelerdeki vekil bilgilerini ve mahkeme bildirimlerini kontrol edin. Dosyaya özgü sürelerin nasıl hesaplanacağı burada verilen kaynaklarla doğrulanamıyor; tebligat veya ara kararda belirtilen tarihleri vekilinizle paylaşın.