Rehber · Belge analizi
Tensip tutanağı: AI özetinin doğruluğu nasıl kontrol edilir?
AI özetinin doğruluğunu anlamak için özetteki her bilgiyi tensip tutanağının okunaklı ve eksiksiz aslıyla karşılaştırın. Özellikle dosya ve taraf bilgilerini, mahkemenin belirttiği işlemleri, istenen belgeleri ve varsa tarih ya da süre ifadelerini kontrol edin. Özet, tutanağın veya dosyanın yerine geçmez; belirsiz bir ifadeden tek başına hukuki sonuç ya da kesin süre hesabı çıkarmayın.
Önce tutanağın eksiksiz ve okunaklı olduğunu kontrol edin
AI özeti, yalnızca sisteme verilen veya sistemin okuyabildiği içerik üzerinden hazırlanır. Bu nedenle önce elinizdeki tutanağın bütün sayfalarının bulunduğunu, sayfa sırasının doğru olduğunu ve metnin okunabildiğini kontrol edin.
Tarama eğik, bulanık, kesik ya da sayfaları karışmışsa bazı satırlar yanlış okunabilir veya tamamen atlanabilir. Böyle bir dosyadan üretilen özetin doğruluğunu, özeti tekrar okuyarak güvenilir biçimde sınayamazsınız. Önce mümkünse daha net ve eksiksiz bir belge edinin.
Özette yer almayan bir bilginin tutanakta bulunmadığı sonucuna varmayın. Bilgi taramada okunmamış, özetleme sırasında atlanmış veya dosyanın başka bir belgesinde yer almış olabilir. Karşılaştırmayı özetin dayandığı tutanak üzerinden yapın; gerekiyorsa ilgili dosya kaydını da ayrıca kontrol edin.
Özetteki bilgileri tutanakla nasıl karşılaştırabilirsiniz?
Özeti baştan sona okuyup akılda tutmaya çalışmak yerine, önemli bilgileri başlık başlık karşılaştırın. Her bilgi için tutanakta açıkça yazan ifadeyi bulun.
-
Dosya ve mahkeme bilgileri
Mahkemenin adı, dosya numarası ve tutanakta yer alan tarih gibi bilgileri özetteki karşılıklarıyla karşılaştırın. Rakamların, harflerin ve tarihlerin birbirine benzemesi özellikle tarama hatalarına yol açabilir.
-
Taraflar ve dosyadaki sıfatları
Taraf adlarının doğru yazılıp yazılmadığını ve kimin hangi sıfatla gösterildiğini kontrol edin. Benzer adlar veya davacı-davalı gibi sıfatların karışması, özetin geri kalanını yanlış anlamanıza neden olabilir.
-
Mahkemenin belirttiği işlemler
Tutanakta yapılması istenen her işlemi bulun ve özette doğru kişiye ya da tarafa bağlandığını kontrol edin. “Mahkeme istedi” veya “taraf yapacak” gibi özet ifadelerin, belgedeki açık anlatımla aynı anlama geldiğini varsaymayın.
-
İstenen belge ve bilgiler
Tutanakta adı geçen belgeyi, bilgiyi veya yapılması istenen işlemi özette ayrı ayrı arayın. Belgenin adı, kime ilişkin olduğu ya da hangi işle bağlantılı olduğu atlanmış veya değiştirilmiş olabilir.
-
Tarih ve süre ifadeleri
Tutanakta bir tarih, süre veya başlangıç olayı yazıyorsa, bunları özetteki ifadeyle karşılaştırın. Özette yalnızca süre yazıyor, başlangıç olayından söz edilmiyorsa bunu tamamlanmış bir süre hesabı gibi kabul etmeyin. Somut süre hesabı için ilgili dosya kaydı ve işlemin bağlamı da kontrol edilmelidir.
-
Olumsuzluk ve koşul bildiren kelimeler
“Yapılmasına”, “yapılmamasına”, “varsa” ve “bildirilmesine” gibi kelimelere özellikle bakın. Bir olumsuzluk ya da koşulun düşmesi, özetin anlamını değiştirebilir.
Açık bilgiyle AI çıkarımını birbirinden ayırın
AI özeti bazen tutanaktaki ifadeyi kısaltır, bazen de farklı cümleleri birleştirerek anlam çıkarır. Bu iki durum aynı değildir. Özetteki bir iddia tutanakta doğrudan bulunmuyorsa, bunu belgenin açık ifadesi değil, özetin yorumu olarak değerlendirin.
Temsili örnek: Tutanakta bir belgenin sunulmasının istendiği yazarken AI özeti, bu belgenin sunulması için belirli bir süre bulunduğunu söylüyor olabilir. Tutanakta bu süre açıkça yazmıyorsa özetteki süreyi tutanağın kesin bilgisi gibi kabul etmeyin. İlgili ifadeyi ve dosyadaki diğer kayıtları kontrol edin.
Anlamı belirsiz bir cümleyi yalnızca özete bakarak tamamlamayın. İlgili satırı ve çevresindeki metni yeniden okuyun. Belge net değilse, metinde bulunmayan kısmı tahminle doldurmak yerine daha okunaklı bir kopyasını arayın.
Son kontrol listesi
- Tutanağın bütün sayfaları elimde mi ve doğru sırada mı?
- Tarama net mi; kesilmiş, eğik veya okunaksız satır var mı?
- Mahkeme, dosya numarası ve tarih gibi bilgiler özette doğru aktarılmış mı?
- Taraf adları ve sıfatları karışmış mı?
- Tutanaktaki istenen işlemler ve belgeler özette eksiksiz yer alıyor mu?
- Olumsuzluk, koşul veya işlemi kimin yapacağıyla ilgili bir ifade değişmiş mi?
- Özetteki her süre veya tarih tutanakta açıkça yazıyor mu; başlangıç olayı da belirtilmiş mi?
- Özette yer almayan bir bilgiyi, tutanakta ya da dosyanın başka bir belgesinde bulunmuyor diye varsayıyor muyum?
Hata veya belirsizlik fark ederseniz ne yapmalısınız?
Özetle tutanak arasında fark bulursanız, farkı not edin ve tutanaktaki ilgili ifadeyi çevresindeki cümlelerle birlikte yeniden kontrol edin. Sorun taramanın kalitesiyse daha net bir belge edinin; sorun eksik sayfaysa karşılaştırmayı eksik belge üzerinden sürdürmeyin.
Tutanaktaki bir ifadenin hangi işlemi gerektirdiği, kime yönelik olduğu veya bir sürenin nasıl hesaplanacağı belirsizse yalnızca AI özetine dayanarak işlem yapmayın. Dosyanın ilgili kaydını ve varsa bağlantılı belgeleri kontrol edin. Belirsizlik, atılacak usul adımını veya süre hesabını etkileyebilecek nitelikteyse bir hukuk uzmanına, tutanaktaki ifadeyi ve ilgili dosya kaydını göstererek danışın.
Belgeyi harici bir AI aracına yüklemeden önce kişisel bilgileri paylaşmanın uygun olup olmadığını değerlendirin. Gerekmiyorsa ad, iletişim bilgisi ve dosyayla ilişkilendirilebilecek diğer ayrıntıları gizleyin. Bu işlem, özetin doğruluğunu artırmaz; yalnızca paylaşılacak veri miktarını azaltmaya yönelik bir önlemdir.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.