Rehber · Belge analizi
Tensip tutanağı hakkında yapay zekâya sorulabilecek sorular ve kaynak kontrolü
Tensip tutanağını yapay zekâya, belgedeki ifadeleri sadeleştirmesi ve kontrol etmeniz gereken noktaları sıralaması için sorabilirsiniz; ancak yanıtı mahkeme kaydı veya resmî bilgi yerine geçmez. Tutanaktaki her işlemi, varsa tebligatı ve dosyanın güncel kayıtlarını ayrıca kontrol edin. Belgenin tamamı ve ilgili kayıtlar incelenmeden belirli bir işlem ya da süre hakkında kesin sonuca varmayın.
Tensip tutanağını yapay zekâya inceletmek ne işe yarar?
Tensip tutanağı, dosyanın ilk aşamasında düzenlenen ve mahkemenin dosyaya ilişkin işlemlerini gösterebilen bir belgedir. Ancak tutanağın içeriği ve hukuki etkisi, belgedeki ifadelere ve dosyanın diğer kayıtlarına bağlıdır. Bu rehberde ilgili kanun metni bulunmadığından, tutanağın hukuki sonuçlarına ilişkin kesin bir kural aktarılamaz. Belgeyi yalnızca genel bilgi edinmek ve neyi kontrol edeceğinizi belirlemek için yapay zekâya inceletin.
Yapay zekâdan metni sadeleştirmesini, açıkça yazılı istekleri ayırmasını ve belirsiz ifadeleri işaretlemesini isteyebilirsiniz. Yanıt, dosyanızdaki işlemin yapıldığını, bir sürenin başladığını veya belirli bir hukuki sonucun doğduğunu tek başına kanıtlamaz.
Hangi soruları sorabilirsiniz?
Belgeyi paylaşmanız gerekiyorsa önce kişisel ve dosyayla ilgisiz bilgileri çıkarın. Ardından, yapay zekâdan kesin hukuki sonuç istemek yerine belgenin ne söylediğini ve hangi noktaların doğrulanması gerektiğini açıklamasını isteyin.
-
Metni sadeleştirmesini isteyin
“Bu tutanaktaki ifadeleri, hukuki sonucu kesinleştirmeden, günlük ve anlaşılır bir dille açıklar mısın? Anlamı belirsiz olan cümleleri ayrıca belirtir misin?”
-
Yazılı istekleri ayırmasını isteyin
“Belgede taraflardan yapılması istenen işlemleri, kimin yapmasının istendiği açıkça yazıyorsa bunu da belirterek listele. Belgede yazmayan bir yükümlülük ekleme.”
-
Kontrol edilecek bilgileri çıkarmasını isteyin
“Tutanakta geçen tarihleri, işlem adlarını ve kontrol edilmesi gereken dosya kayıtlarını ayrı ayrı göster. Bir kaydın belgeden anlaşılamadığı yerleri ‘belirsiz’ diye işaretle.”
-
Süre konusunda sınırlı bir inceleme isteyin
“Belgede süreyle ilgili bir ifade varsa aynen aktar; başlangıç olayının ve ilgili tebligat bilgisinin ayrıca doğrulanması gerekip gerekmediğini açıkla. Yalnızca bu belgeye dayanarak kesin süre hesabı yapma.”
-
Kaynak ve dayanakları sorgulayın
“Bu yanıtındaki hukuki bilgilerin hangi resmî kaynağa dayandığını belirt. Kaynağı veya güncelliğini doğrulayamıyorsan bunu açıkça söyle; emin olmadığın madde numarası ya da bağlantı üretme.”
Yapay zekânın yanıtını nasıl doğrularsınız?
Önce yanıtı tutanağın aslıyla karşılaştırın. Yapay zekânın belgeye yazılmamış bir işlem, tarih veya sonuç ekleyip eklemediğine bakın. Özellikle taraflardan birine yönelik bir istek, tarih ya da süre ifadesi varsa, bunu tutanağın tamamında ve dosyanızla ilgili diğer kayıtlarda kontrol edin.
Ardından, erişebildiğiniz resmî dosya kayıtlarını ve size ulaşan tebligatı inceleyin. Tutanaktaki ifade ile dosyada görünen bilgi uyuşmuyorsa veya bilgi eksikse, yalnızca yapay zekâ yanıtına dayanarak işlem yapmayın; mahkeme dosyasındaki kaydı ve belgenin kaynağını netleştirin. Bir ekran veya belge üzerinde kayıt görememek, o işlemin kesinlikle yapılmadığını göstermez.
Yapay zekâ bir kanun maddesi, kaynak ya da bağlantı verirse bunları resmî kaynaktan ayrıca araştırın. Kaynağın güncel olması tek başına yeterli değildir; dosyanızdaki işleme uygulanabilir olup olmadığını da doğrulayın. Bu rehberde kaynak bölümünde kanun metni veya karar bilgisi verilmediğinden belirli bir hukuki kuralı ya da süreyi doğrulanmış bilgi olarak aktarmıyorum.
Belgeyi paylaşmadan önce ve yanıtı kullanmadan önce kontrol edin
- Ad, adres, kimlik numarası, iletişim bilgileri ve dosyayla ilgisiz üçüncü kişilerin bilgilerini paylaşmayın; mümkünse belgeyi yüklemek yerine gerekli cümleleri kişisel bilgileri çıkararak sorun.
- Belgenin yalnızca bir bölümünün paylaşıldığını yapay zekâya belirtin; eksik kısımları tahmin etmemesini isteyin.
- Yanıttaki tarihleri, işlem adlarını ve alıntıları tutanağın aslıyla karşılaştırın.
- Süre veya işlem kontrolünde, varsa tebligatın içeriğini ve ilgili dosya kayıtlarını ayrıca inceleyin.
- Ekranda görünmeyen bir kaydı kesinlikle yapılmamış kabul etmeyin; kaydın güncelliğini ve nereden doğrulanacağını araştırın.
- Yapay zekânın verdiği madde numarası, kaynak veya bağlantıyı resmî kaynaktan doğrulamadan hukuki dayanak olarak kullanmayın.
Ne zaman uzman desteği almalısınız?
Belgede bir işlem yapmanız istendiği hâlde ne yapacağınız açık değilse, süre hesabı tebligatın veya dosyanın başka bir kaydına bağlıysa ya da kayıtlar arasında uyuşmazlık varsa, yapay zekâdan gelen açıklamayla yetinmeyin. Tutanak, ilgili tebligat ve dosya kayıtlarını birlikte değerlendirebilecek bir hukuk uzmanına başvurun. Başvururken hangi kaydın hangi tarihte göründüğünü ve yapay zekâ yanıtında hangi kısmın doğrulanamadığını belirtin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.