Trafik kazası tazminat davasında ara kararın istediği işlemler nasıl takip edilir?

Ara karar kaydında sizden belge sunmanız, gider yatırmanız veya bilirkişi incelemesiyle ilgili bir işlem yapmanız istenebilir. Ancak kararın türüne bakarak işlemin mutlaka size ait olduğunu varsaymayın.

Tutanak veya dosyadaki karar kaydında şu noktaları ayrı ayrı bulun:

• Muhatap: İşlemi davacıdan mı, davalıdan mı, iki taraftan mı yoksa başka bir kişiden ya da kurumdan mı istiyor?
• İşlem: Sunulması istenen belge, yatırılması istenen gider veya yapılması istenen başka işlem açıkça belirtilmiş mi?
• Süre: Bir süre verilmiş mi; verilmişse sürenin başlangıcı ve varsa kesin olduğu açıkça yazılmış mı?
• Sonuç: İşlem yapılmazsa ne olacağı kararda veya tutanakta açıklanmış mı?

Karar, hâkimin belirlediği sürenin kesin olduğunu söylüyorsa hâkim yapılacak işlemi açıkça belirtmeli ve süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını ihtar ederek tutanağa geçirmelidir. Kanunda belirlenen süreler de kesindir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.94). Bu nedenle yalnızca “süre verildi” ifadesine değil, kararın tam metnine ve tutanakta yer alan açıklamalara bakın. Kesin olduğu belirtilmeyen süre geçirilmişse taraf yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.94). Somut kayıttaki ifade görülmeden hangi sonucun uygulanacağını kesinleştirmeyin.

Karar bir delilin incelenmesi veya başka şekilde dosyaya kazandırılması için gider avansı yatırılmasını istiyorsa, hangi delil için ne kadar avans belirlendiğini, kimden istendiğini ve verilen sürenin nasıl ifade edildiğini kontrol edin. Delil avansı, mahkemenin talep edilen delilin ikamesi için belirlediği giderdir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.324’e göre, tarafın ikamesini talep ettiği delil için mahkemenin belirlediği avans, verilen kesin süre içinde yatırılmalıdır. Taraflar aynı delilin ikamesini birlikte talep etmişse gideri yarı yarıya avans olarak öder. Taraflardan biri avans yükümlülüğünü yerine getirmezse diğer taraf avansı yatırabilir; aksi hâlde talep edilen delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Kanun, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler için ayrıca hüküm saklı tutar.

Mahkemenin kendiliğinden başvurduğu deliller için gereken giderler ise ayrı düzenlenmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.325 uyarınca hâkim, bu giderlerin bir haftalık süre içinde taraflardan biri veya belirttiği oranda her ikisi tarafından ödenmesine karar verir. Belirlenen sürede yeterli avans yatırılmazsa giderin, ileride ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedilir. Bu nedenle kararın delili kimin talep ettiğini ve mahkemenin delile kendiliğinden mi başvurduğunu belirleyin; bu iki durumun gider takibi aynı değildir.

Ara karar bilirkişi raporundaki eksik veya belirsiz noktalarla ilgiliyse, öncelikle raporun size tebliğ edildiği tarihi ve ara kararın rapor hakkında ne yapılmasını istediğini kontrol edin. Bilirkişi raporuna itiraz, başka bir belge sunma talebiyle aynı işlem değildir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.281’e göre taraflar, raporun kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlatılmasını, belirsiz konuların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilir. Talebin bu sürede hazırlanması çok zor ya da imkânsızsa veya özel ya da teknik bir çalışma gerektiriyorsa, taraf aynı süre içinde mahkemeye başvurarak sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlayacak, bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmeyecek ek süre verilmesini isteyebilir. Ek süre kendiliğinden verilmiş sayılmaz.

Mahkeme eksiklik veya belirsizlik için ek rapor alabilir ya da bilirkişiden duruşmada sözlü açıklama isteyebilir; gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni bilirkişiyle yeniden inceleme de yaptırabilir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.281). Bu nedenle raporun tebliğ tarihini, sunduğunuz talebin dosya kaydını ve mahkemenin sonraki kararını ayrı ayrı doğrulayın.