Rehber · Trafik kazaları
Trafik kazası tazminat davasında tanık anlatımları belgelerle nasıl karşılaştırılır?
Tanık anlatımını dosyadaki belgelerle karşılaştırırken önce hangi olayın tartışmalı olduğunu belirleyin; ardından tanığın bu olayı nereden ve hangi koşullarda gördüğünü, belgenin ne zaman ve hangi amaçla hazırlandığını kontrol edin. Bir anlatımla belgenin farklı olması, tek başına hangisinin doğru olduğunu göstermez. Uyuşmazlık konusu vakıaları ve bunları destekleyen ya da onlarla çelişen kayıtları ayrı ayrı not edin; delilleri birlikte değerlendirecek olan hâkimdir.
Karşılaştırmaya hangi soruyla başlamalısınız?
Önce tarafların hangi çekişmeli vakıalarda, yani uyuşmazlık konusu olaylarda, anlaşamadığını belirleyin. Örneğin araçların çarpışmadan önce hangi yönde ilerlediği, kazanın hangi noktada gerçekleştiği veya bir kişinin olay sırasında nerede bulunduğu tartışmalı olabilir. İspatın konusu, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ve tarafların üzerinde anlaşamadığı vakıalardır; herkesçe bilinen veya ikrar edilen vakıalar çekişmeli sayılmaz (6100 sayılı Kanun m.187).
Bir vakıa için şu soruları sorun: Tanık tam olarak ne gördüğünü söylüyor? Hangi belge veya kayıt bu ayrıntıyla ilgili? Kayıt, olayın hangi bölümünü ve hangi zamanı gösteriyor? Bu sorular, genel bir “tanık doğru mu söylüyor?” değerlendirmesi yerine kontrol edilebilir noktalar oluşturur.
Bir motorlu aracın işletilmesi ölüm, yaralanma veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa ve araç bir teşebbüsün unvanı ya da işletme adı altında veya teşebbüs tarafından kesilen biletle işletiliyorsa, aracın işleteni ile bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olur (2918 sayılı Kanun m.85). Bu düzenleme trafik kazası tazminat uyuşmazlığının bağlamını açıklar; tanık-belge karşılaştırması tek başına sorumluluğu veya tazminat miktarını belirlemez.
Tanık anlatımını belgelerle nasıl karşılaştırabilirsiniz?
Her iddiayı tek tek ele alın. Aynı olaya ilişkin farklı ifadeleri bir arada görmeniz, belgenin sınırlarını ve tanığın olayı görme koşullarını gözden kaçırmanızı önler.
-
Tanığın neyi gördüğünü belirleyin
Tanığın olay yerindeki konumunu, olayı görmeye başladığı ve gözlemlediği kısmı, görüşünü etkileyebilecek koşulları ve anlatımının hangi ayrıntılara dayandığını not edin. Tanığın taraflardan birini tanıması tek başına anlatımının doğru veya yanlış olduğunu göstermez. Tanığın doğrudan gözlemlediği hususlarla başkasından öğrendiği bilgileri birbirinden ayırın.
-
Belgenin tarihini ve amacını kontrol edin
Kaza tespit tutanağının, fotoğrafın, görüntü kaydının veya sağlık belgesinin ne zaman oluşturulduğunu ve hangi amaçla düzenlendiğini inceleyin. Bir belgede yer almayan ayrıntı, o olayın kesinlikle yaşanmadığını göstermez; belge yalnızca kayda aldığı bilgiler yönünden değerlendirilebilir.
-
Aynı ayrıntıyı karşı karşıya koyun
Örneğin tanık aracın çarpışmadan önce belirli bir yönde ilerlediğini söylüyorsa, bu iddiayı tutanakta olayın oluşuna ilişkin kayıtlarla, fotoğraf veya görüntülerde görülebilen kısımlarla karşılaştırın. Kayıtların olayın tamamını göstermeyebileceğini ve tek bir görüntü karesinin olayın öncesi ya da sonrasını açıklamayabileceğini göz önünde bulundurun.
-
Sağlık kayıtlarının neyi gösterdiğini ayırın
Sağlık belgelerinde yer alan bulguları tanığın yaralanma veya olay sonrası durum hakkındaki anlatımıyla karşılaştırın. Belge, kendi içinde hangi bulgu ve bilgileri kaydediyorsa onları gösterir; tek başına kazanın nasıl meydana geldiğini veya bütün iddiaların doğruluğunu kanıtladığı varsayılmamalıdır.
-
Farklılıkları ve açıklanmayan noktaları yazın
Her uyuşmazlık için tanığın sözünü, ilgili belge kaydını, aradaki farkı ve bu farkın neden önemli olabileceğini ayrı ayrı kaydedin. Örneğin “tanık aracın durduğunu söylüyor; görüntünün incelenebilen bölümünde bu an görünmüyor; kaydın olayın hangi zaman aralığını kapsadığı kontrol edilmeli” şeklinde somut bir not tutun. Görüntüde yer almayan bir anı, kesin olarak yaşanmamış gibi yazmayın.
Belgedeki kayıt tanık anlatımıyla uyuşmuyorsa ne anlamalı?
Uyuşmazlığı hemen “tanık doğru söylemiyor” veya “belge yanlıştır” diye sonuçlandırmayın. Önce kayıtların kapsamını ve düzenlenme koşullarını kontrol edin. Bir tutanak olayın her ayrıntısını içermeyebilir; bir fotoğraf veya görüntü yalnızca belirli bir anı ya da açıyı gösterebilir. Sağlık kaydı ise kaydedilen sağlık bilgileriyle sınırlıdır.
Tanık anlatımıyla belge arasında görünen fark, tanığın olayı görme koşulları veya belgenin kapsamadığı bir zaman aralığıyla açıklanabilir. Bu açıklama dosyada doğrulanabiliyorsa dayanağını not edin; doğrulanamıyorsa bunu kesin bilgi gibi sunmayın. Hâkim, kanuni istisnalar dışında delilleri serbestçe değerlendirir (6100 sayılı Kanun m.198). Bu nedenle tek bir belgenin ya da tanık anlatımının her durumda üstün olacağı söylenemez.
Temsili örnek: Bir tanık, çarpışmadan hemen önce araçlardan birinin şerit değiştirdiğini anlatıyor; dosyadaki görüntü ise yalnızca çarpışma anını gösteriyor olabilir. Görüntüde şerit değiştirmenin görünmemesi, o hareketin kesinlikle yapılmadığını göstermez. Önce kaydın hangi zaman aralığını ve görüş alanını kapsadığını kontrol etmek gerekir.
Dosyada hangi noktaları kontrol etmelisiniz?
- Tarafların üzerinde anlaşamadığı her olayı ayrı bir başlıkla yazın.
- Tanığın her başlıkla ilgili tam olarak ne anlattığını belirleyin.
- Tanığın olay yerindeki konumunu, görüş koşullarını ve gözlemleyebildiği zaman aralığını not edin.
- Tutanak ve diğer belgelerin ne zaman, hangi amaçla hazırlandığını veya kaydedildiğini kontrol edin.
- Fotoğraf ve görüntülerin hangi açıları ve zaman aralıklarını kapsadığını; hangi kısımları göstermediğini ayırın.
- Sağlık belgelerinde kayıtlı bulguları, belgenin göstermediği olay ayrıntılarından ayrı değerlendirin.
- Her farklılık için hangi ek bilgiye ihtiyaç olduğunu yazın; dosyada görünmeyen bir kayıt hakkında kesin yokluk sonucu çıkarmayın.
- Tanık gösterilecekse, tanık listesindeki ad, soyad ve tebliğe elverişli adres bilgilerini; tanığın dinlenilmesinin istendiği vakıayı kontrol edin. Davada taraf olmayan kişiler tanık gösterilebilir; listede gösterilmeyen kişiler dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (6100 sayılı Kanun m.240).
Hangi taraf hangi olayı ispatlamalı?
Davanın sonucunu etkileyebilecek her iddiayı kimin ileri sürdüğünü ve o iddiaya bağlanan hukuki sonuçtan kimin lehine hak çıkacağını belirleyin. Kanunda özel bir düzenleme yoksa, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf o vakıanın ispat yükünü taşır. Kanuni karineye dayanan taraf bakımından ise karinenin temelini oluşturan vakıanın ispatı önem taşır; kanundaki istisnalar dışında karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir (6100 sayılı Kanun m.190).
Bu nedenle yalnızca “karşı tarafın tanığıyla belgem çelişiyor” demek yerine, hangi vakıanın tartışıldığını ve bunun hangi tarafın iddiasıyla ilgili olduğunu gösterin. İspat yükünün somut dosyada nasıl uygulanacağı, ileri sürülen taleplere ve vakıalara bağlıdır; tanıkla belge arasındaki fark tek başına bu soruyu çözmez.
Karşılaştırma davanın sonucunu belirler mi?
Hayır. Tanık anlatımı ile belgelerin karşılaştırılması, uyuşmazlık konusu olayları ve dosyada açıklanması gereken farklılıkları görmeye yardımcı olur; kusuru, zararı veya tazminat miktarını kendiliğinden belirlemez. Hâkim, kanuni istisnalar dışında delilleri serbestçe değerlendirir (6100 sayılı Kanun m.198).
Tanık dinletmek isteyen taraf, tanığın dinlenmesini istediği vakıayı ve tanığın adı, soyadı ile tebliğe elverişli adresini içeren listeyi mahkemeye sunar. Listede adres yoksa veya tanık belirtilen adreste bulunamazsa, mahkeme işin niteliğine uygun kesin süre verir. Bu süre içinde adres bildirilmez veya yeni adres de doğru değilse tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır (6100 sayılı Kanun m.240). Bu hükümde açıklanan adres işlemini, tanık bildirmenin diğer aşamaları için genel bir süre gibi değerlendirmeyin.
Kusur, zarar veya tazminat miktarı teknik inceleme ya da dosyaya özgü hukuki değerlendirme gerektiriyorsa, tanık-belge karşılaştırması bunların yerini tutmaz. Böyle bir durumda uzmana başvururken özellikle hangi vakıanın tartışmalı olduğunu, ilgili kayıtların neyi gösterdiğini ve hangi noktanın açıklığa kavuşmadığını sorun.
Dayanak mevzuat
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 13.10.2026.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.187, 190, 198, 240Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin), erişim 13.10.2026.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.