Rehber · Belge analizi
Tüketici uyuşmazlığı için yapay zekâ incelemesine belge paketi nasıl hazırlanır?
Yapay zekâ incelemesi için, uyuşmazlığınızla doğrudan ilgili belgeleri konu ve tarihe göre düzenleyip olayları kısa bir özetle anlatın. Ayıplı ürün, hatalı hizmet, iade veya ücret uyuşmazlığında gerekli kayıtlar farklı olabilir; herkese uyan tek bir belge listesi yoktur. Belgeleri paylaşmadan önce gereksiz kişisel ve hesap bilgilerini çıkarın, yapay zekânın bulgularını da mutlaka asıl kayıtlarla karşılaştırın.
Önce uyuşmazlığı tek cümleyle tanımlayın
Belge toplamaya başlamadan önce ne olduğunu ve neyin çözüme kavuşmadığını kısa biçimde yazın. Örneğin, “Sipariş ettiğim ürün teslim edildi ancak çalışmıyor; satıcıya bildirdim ve yanıt bekliyorum.” Bu cümle, hangi belgelerin ilgili olduğunu seçmenize yardımcı olur.
Temsili örnek: Bir hizmet için ücret ödediğinizi, hizmetin kararlaştırılandan farklı sunulduğunu ve ücret iadesi istediğinizi düşünün. Bu durumda sipariş veya sözleşme kaydı, ödeme belgesi, hizmetin nasıl sunulduğunu gösteren kayıtlar ve yaptığınız başvuruya verilen yanıt birlikte anlam taşıyabilir.
Yapay zekâdan hukuki sonucu kesin biçimde belirlemesini değil; belgelerdeki tarihleri, tutarları, tarafları, olay sırasını ve eksik görünen kayıtları ayıklamasını isteyin. Başvuru yolu veya süresi konusunda kaynak sunulmuyorsa, bu bilgileri çıktıdan hareketle kesin kabul etmeyin.
Uyuşmazlığınıza uygun belgeleri seçin
Aşağıdaki kayıtlar, elinizde varsa ve olayla ilgiliyse pakete eklenebilir. Her belge her uyuşmazlıkta gerekli değildir; eksik bir belgeden olayın yaşanmadığı sonucunu çıkarmayın.
-
Alışveriş veya hizmetin ne olduğunu gösteren kayıtlar
Sipariş onayı, sözleşme, teklif, ürün ya da hizmet açıklaması, teslimat kaydı veya işlem ekranı gibi belgeleri ekleyin. Hangi ürünün ya da hizmetin, hangi koşullarla alındığını anlamaya yarayan bölümleri seçin.
-
Ücretin ödendiğini gösteren kayıtlar
Fatura, fiş, ödeme onayı veya ilgili işlem satırını gösteren kayıtları ekleyebilirsiniz. Tutar, tarih ve işlemin hangi alışverişle ilgili olduğu anlaşılır olmalı. Tüm hesap dökümünü paylaşmak yerine yalnızca ilgili işlemi göstermek genellikle daha ölçülüdür.
-
Sorunu gösteren kayıtlar
Ürünle ilgiliyse fotoğraf, video veya arıza bildirimi; hizmetle ilgiliyse hizmetin nasıl sunulduğunu gösteren yazışma, teslim kaydı ya da ekran görüntüsü yararlı olabilir. Görselin ne zaman ve hangi koşulda oluşturulduğunu biliyorsanız bunu ayrıca not edin.
-
Satıcı veya hizmet sağlayıcıyla iletişim
Sorunu bildirdiğiniz mesajları, e-postaları, başvuru kayıtlarını ve aldığınız yanıtları ekleyin. Görüşmenin bağlamını koruyun; yalnızca tek bir cümleyi alıp önceki ve sonraki mesajları dışarıda bırakmak yanlış anlaşılmaya yol açabilir.
-
Uyuşmazlıkla ilgili diğer kayıtlar
İade, değişim, onarım, iptal veya ücret konusunda daha önce yapılan işlemleri gösteren belgeler varsa ekleyin. Konuyla ilgisi olmayan belgeleri sırf dosya kalabalık olsun diye pakete koymayın.
Belgeleri nasıl düzenlemelisiniz?
Düzenli bir paket, olay sırasını görmeyi ve yapay zekânın hatalı eşleştirmelerini fark etmeyi kolaylaştırır.
-
Dosyalara anlaşılır adlar verin
Dosya adında tarih ve belge türünü kullanın. Örneğin: “2026-09-12_siparis-onayi” veya “2026-09-16_saticiya-mesaj”. Tarihi kesin değilse tahminî tarih vermek yerine “tarih-belirsiz” yazın.
-
Kayıtları olay sırasına koyun
Sipariş veya anlaşma, ödeme, teslim ya da hizmetin sunulması, sorunun fark edilmesi ve yapılan başvurular sırasını izleyin. Bir belgedeki tarih ile olayın gerçekleştiği tarih aynı değilse bu farkı not edin.
-
Kısa bir olay özeti hazırlayın
Özette yalnızca bildiğiniz olayları yazın. Tarihi bilmiyorsanız bunu belirtin; çıkarımınızı kesin bilgi gibi sunmayın. Örneğin “Mesajın tarihi ekranda görünmüyor” veya “Teslim tarihini hatırlamıyorum” diyebilirsiniz.
-
Eklerin ne olduğunu belirtin
Dosyaları numaralandırıp kısa bir liste oluşturun: “1. Sipariş onayı, 2. Ödeme kaydı, 3. Satıcıyla yazışma.” Böylece yapay zekâdan verdiğiniz her tespit için hangi dosyaya dayandığını göstermesini isteyebilirsiniz.
Kişisel bilgileri paylaşmadan önce neyi kontrol etmelisiniz?
Belgeyi yüklemeden önce incelemenin amacı için gerekli olmayan bilgileri belirleyin. Kimlik numarası, açık adres, telefon, e-posta, kart veya hesap bilgileri ve işlemle ilgisiz kişilerin bilgileri gerekmiyorsa görünür bırakmayın. Ekran görüntülerinde bildirim çubuğu, kullanıcı adı veya yazışmaya katılmayan kişilerin bilgileri de yer alabilir.
Gizlediğiniz bölümün başka bir kopyada, dosya adında veya belgenin metin katmanında görünmediğini kontrol edin. Üzerini yalnızca görsel olarak kapatmak her dosya türünde bilgiyi gerçekten kaldırmayabilir; mümkünse paylaşacağınız kopyayı açıp gizlenen kısmın okunamadığını doğrulayın. Asıl belgelerin değişmemiş kopyalarını kendiniz için saklayın.
Kullandığınız yapay zekâ aracının yüklenen içerikleri nasıl işlediğini, saklayıp saklamadığını ve hangi ayarların geçerli olduğunu paylaşım öncesinde aracın kendi açıklamalarından kontrol edin. Bu bilgiler burada verilen kaynaklarla doğrulanamadığından, belirli bir aracın verileri nasıl kullandığı hakkında kesin bir güvence verilemez.
Yapay zekâya nasıl talimat vermelisiniz?
İstek metninde incelemenin amacını, hangi dosyaların verildiğini ve yanıt biçimini açıkça yazın. Örneğin:
> “Ekli belgeleri yalnızca içeriklerine dayanarak incele. Olayları tarih sırasına koy; belgelerde geçen tarihleri, tutarları ve tarafları her tespit için dosya adıyla belirt. Belgeler arasında uyuşmayan bilgi varsa iki kaydı da göster. Belgelerde bulunmayan bilgiyi tamamlamaya çalışma; eksik veya okunmayan kısımları ayrıca belirt. Hukuki sonucu ve başvuru süresini kesinmiş gibi söyleme.”
Böyle bir talimat, çıktının hangi belgelere dayandığını denetlemeyi kolaylaştırır; yanlış okuma veya eksik inceleme ihtimalini ortadan kaldırmaz. Belgede görünmeyen bir bilginin başka bir kayıtta bulunmadığı anlamına gelmediğini de göz önünde bulundurun.
Yanıtı belgelerle karşılaştırın
- Yapay zekânın belirttiği her tarihi, tutarı ve taraf bilgisini asıl belgeyle karşılaştırın.
- Alıntının gerçekten belgede bulunduğunu ve bağlamının doğru aktarıldığını kontrol edin.
- Olay sırasını kendi kayıtlarınıza göre yeniden inceleyin; belge tarihiyle olay tarihini karıştırmayın.
- Çelişkili kayıtları tek bir doğruymuş gibi birleştirmek yerine ayrı ayrı not edin.
- Yanıtta dayanak gösterilmeyen veya belgelerde bulunmayan bilgileri doğrulanmış kabul etmeyin.
- Önemli bir belge eksikse, bunun neyi açıklığa kavuşturacağını ve başka bir yerde bulunup bulunmadığını araştırın.
- Başvuru yolu, güncel usul veya süreyle ilgili bir bilgi gerekiyorsa bunu yetkili ve güncel kaynaklardan ayrıca doğrulayın.
Bu inceleme neyi belirleyemez?
Yapay zekâ, verdiğiniz belgeleri özetlemeye ve aralarındaki tarih ya da tutar farklarını işaretlemeye yardımcı olabilir. Ancak yanlış okuyabilir, eksik dosyalara dayanabilir veya belgede yazmayan bir çıkarımı doğruymuş gibi sunabilir. Bu nedenle çıktıyı tek başına uyuşmazlığın sonucu, kesinleşmiş bir hak veya yapılmış bir tahsilat olarak görmeyin.
Bu rehber somut olayın hukuki sonucunu belirlemez; başvuru yollarını ve sürelerini de açıklamaz. Özellikle önemli bir başvuru kararı verecekseniz, olayın belgelerini, varsa başvurularınızı ve karşı tarafın yanıtlarını bir hukuk uzmanına gösterin. Böylece uzman, hangi bilgi veya belgenin sonucu etkileyebileceğini değerlendirebilir.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.