Rehber · Tüketici
Tüketici uyuşmazlığında süre takibi için hangi tarih ve kayıtlar gerekir?
Süreyi değerlendirmek için önce sorunun ayıplı maldan mı, ayıplı hizmetten mi kaynaklandığını belirleyin; çünkü kanundaki zamanaşımı hesabı malda teslim, hizmette ise ifa tarihine bağlanır. Fatura tarihi her zaman teslim veya hizmetin görüldüğü tarihi göstermeyebilir; teslim belgesi, servis formu ve yazışmalar gibi kayıtları da kontrol edin. Ayıbı fark ettiğiniz tarihi ve satıcıya ya da sağlayıcıya yaptığınız başvuruları ayrıca not edin. Bu başvuruların kanundaki zamanaşımı hesabını değiştirip değiştirmediği verilen kaynaklarda açıklanmadığından, başvuruyu resmî işlem tarihiyle aynı kabul etmeyin.
Önce uyuşmazlığın mal mı hizmet mi olduğunu belirleyin
Bir ürünün kusurlu, eksik ya da beklenen niteliği taşımadığı iddiası ayıplı mal uyuşmazlığı olabilir. Yapılan bir işin veya sunulan hizmetin gereği gibi yerine getirilmediği iddiası ise ayıplı hizmet kapsamında değerlendirilebilir. Bu ayrım önemlidir; çünkü ilgili kanun hükümlerinde süre başlangıcı malın tüketiciye teslimi veya hizmetin ifası olarak düzenlenmiştir.
Bu hükümler, ayıplı maldan veya hizmetten doğan sorumluluk için zamanaşımını ele alır. Her tüketici uyuşmazlığının, her talebin ya da her başvuru yolunun süresini belirledikleri sonucu çıkarılmamalıdır. Talebinizin ne olduğu ve hangi hukuki yola başvuracağınız ayrıca önem taşıyabilir; verilen kaynaklar bu yolların sürelerini ve usulünü açıklamıyor.
Kaynaklarda doğrulanabilen zamanaşımı süreleri
Aşağıdaki süreler yalnızca ayıplı maldan veya ayıplı hizmetten sorumluluğa ilişkin kaynakta yer alan kurallardır. Daha uzun kanuni ya da sözleşmesel süre, ikinci el satış, konut veya tatil amaçlı taşınmaz ve ayıbın gizlenme biçimi sonucu etkileyebilir. İkinci el satışlarda kanunda belirtilen istisna saklıdır. Bu kurallar diğer tüketici başvurularına otomatik olarak uygulanamaz.
| İşlem | Genel süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ayıplı maldan sorumluluk | Malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıl. Kanunda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmişse bu süre esas olabilir. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda teslim tarihinden itibaren beş yıl; ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğu en az bir yıl, bu taşınmazlarda en az üç yıldır. İkinci el satışlar için kanunda belirtilen istisna saklıdır. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. | 6502 sayılı Kanun m.12 |
| Ayıplı hizmetten sorumluluk | Hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren iki yıl. Kanunda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmişse bu süre esas olabilir. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. | 6502 sayılı Kanun m.16 |
Süreler genellikle tebliğ tarihinden başlar ve dosyanın özelliğine göre değişebilir. Kendi son gününüzü bu tablodan hesaplamayın; belgedeki tebliğ tarihini ve istisnaları bir hukuk uzmanıyla doğrulayın.
Malda teslim tarihini hangi kayıtlardan kontrol edebilirsiniz?
Fatura veya sipariş belgesi, ürünün satın alındığını gösterse de teslim gününü tek başına kanıtlamayabilir. Varsa teslim tutanağını, kargo teslim kaydını, kurulum belgesini ve ürünün teslim edildiği günü gösteren yazışmaları da saklayın. Belgelerde tarihlerin uyuşmaması hâlinde her kaydın neyi gösterdiğini not edin.
İkinci el ürün, konut veya tatil amaçlı taşınmaz söz konusuysa bunu ayrıca belirtin. Kaynakta bu durumlar için farklı asgari süreler düzenlenmiştir; fakat somut satışın ilgili kapsamda olup olmadığını ve teslim tarihini belgeler üzerinden değerlendirmek gerekir. Ayıbın sonradan ortaya çıkmış olması, maddede belirtilen başlangıcı kendiliğinden ayıbı fark ettiğiniz tarihe çevirmez. Ağır kusur ya da hileyle gizleme iddiası varsa bu istisna süre değerlendirmesini etkileyebilir.
Hizmetin ifa edildiği tarihi nasıl kaydedebilirsiniz?
Hizmetin tamamlandığını veya verildiğini gösteren servis formu, iş teslim belgesi, tamamlanma bildirimi ve taraflar arasındaki yazışmaları bir araya getirin. Birden fazla ziyaret ya da aşama varsa her birinin tarihini ve hangi işin yapıldığını ayrı kaydedin. Kaynakta ayıplı hizmet için zamanaşımı başlangıcı, ayıbın fark edildiği gün değil hizmetin ifa edildiği tarih olarak belirtilmiştir.
Hizmetin ne zaman tamamlandığı belgelerden anlaşılmıyorsa tek bir tarihi kesin kabul etmeyin. İşin aşamalı yapılması, sonradan yeniden işlem uygulanması veya kayıtlardaki tarihlerin farklı olması, ifa tarihinin belirlenmesini güçleştirebilir. Verilen kaynaklar bu durumların nasıl çözüleceğini açıklamıyor.
Şikâyet ve başvuru kayıtlarını ayrı tutun
Ayıbı fark ettiğiniz günü, karşı tarafa yaptığınız başvuruyu ve varsa resmî başvurunuzu tek bir tarihe indirgemeyin. Her olay için tarih, gönderim kanalı ve elinizdeki kanıtı ayrı kaydedin.
-
Ayıbı fark ettiğiniz tarihi not edin
Sorunu ilk ne zaman gördüğünüzü ve o gün ne olduğunu yazın. Fotoğraf, video, teknik inceleme kaydı veya mesaj gibi tarihli belgeleri saklayın. Bu tarih, kaynaklardaki teslim veya ifa başlangıçlarının yerine geçmez; uyuşmazlığın geçmişini açıklamaya yarar.
-
Satıcıya veya sağlayıcıya gönderdiğiniz başvuruyu saklayın
E-posta, mesaj, yazılı şikâyet veya servis talebi varsa içeriğini ve tarihini koruyun. Gönderim kaydıyla birlikte karşı tarafa ulaştığını gösteren teslim veya yanıt kaydını da saklayın; gönderme ve ulaşma tarihleri farklı olabilir.
-
Yanıtları ve yapılan işlemleri kaydedin
Karşı tarafın yanıtını, inceleme veya onarım için ürünü teslim ettiğiniz tarihi ve size verilen servis belgelerini dosyaya ekleyin. Ürünün ya da hizmetin sonradan yeniden incelenmesi, ilk teslim veya ifa tarihini kendiliğinden değiştirdiği anlamına gelmez.
-
Resmî başvurunun kayıtlarını ayrıca alın
Bir resmî başvuru yaptıysanız başvurunun gönderildiği tarihi, kayıt numarasını ve varsa başvurunun alındığını gösteren belgeyi saklayın. Satıcıya şikâyet ile resmî başvurunun süreye etkisi veya başvuru yollarının güncel koşulları verilen kaynaklarda yer almıyor; bu kayıtları birbirinin yerine geçiyormuş gibi değerlendirmeyin.
Dosyanızda bulunması yararlı kayıtlar
- Uyuşmazlığın mal mı hizmet mi olduğunu ve talebinizin ne olduğunu not edin.
- Mal uyuşmazlığında fatura veya sipariş kaydının yanında teslim, kargo ya da kurulum tarihini gösteren belgeyi kontrol edin.
- Hizmet uyuşmazlığında servis formu, iş teslim belgesi veya tamamlanma bildirimini bulun.
- Ayıbı ilk fark ettiğiniz tarihi ve bunu destekleyen fotoğraf, video, rapor ya da yazışmaları saklayın.
- Satıcıya veya sağlayıcıya gönderdiğiniz şikâyeti, gönderim kaydını, teslim bilgisini ve yanıtları ayrı ayrı dosyalayın.
- Varsa resmî başvurunun kayıt numarasını, başvuru tarihini ve alındı belgesini saklayın.
- Tarihleri kronolojik sıraya koyun; fatura, teslim, servis ve yazışma tarihleri uyuşmuyorsa farkı not edin.
- Ürün ikinci el mi, taşınmaz mı veya ayıbın ağır kusur ya da hileyle gizlendiğine ilişkin bir iddia var mı, belgelerinizde belirtin.
Hangi noktalar kaynaklardan kesinleştirilemiyor?
Verilen kaynaklar, güncel parasal başvuru sınırlarını, başvurulacak merciyi, başvuru usulünün ayrıntılarını ve satıcıya yapılan şikâyetin zamanaşımına etkisini belirtmiyor. Bu nedenle kesin bir parasal sınır, başvuru tarihi hesabı veya şikâyetin süreyi durdurduğu ya da uzattığı yönünde sonuç verilemez.
Belgelerinizde teslim veya ifa tarihi belirsizse, tarihler çelişiyorsa, taşınmaz ya da ikinci el satış söz konusuysa veya ayıbın ağır kusur ya da hileyle gizlendiğini düşünüyorsanız kayıtları birlikte değerlendirecek bir hukukçudan somut süre hesabı isteyin. Başvurudan önce özellikle hangi talep için hangi süreye bakıldığını ve başlangıç tarihini hangi belgeyle belirlediğini sorun.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.12, 16Madde metinleri: HukukDosyam mevzuat arşivi (resmî metin).
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.