Rehber · Belgeler

Vekâletname: İlk kez okuyanlar için açıklamalı rehber

Vekâletnameyi imzalamadan önce, hangi iş için düzenlendiğini ve vekile hangi yetkilerin verildiğini metinden kontrol edin. Vekâlet ilişkisi, bir işin görülmesini veya işlemin yapılmasını üstlenmeye dayanır; ancak vekilin her işlemi yapabileceği anlamına gelmez. Dava açma, sulh olma veya taşınmazı devretme gibi işlemler için özel yetki gerekebilir. Vekâlet veren ve vekil ilişkiyi sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdirme ise zarar sorumluluğu doğurabilir.

Masa üzerinde açık bir belgeyi inceleyen kişinin elleri
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

Hukuk Dosyam Editör Ekibi Yayın tarihi

Vekâletname neyi ifade eder?

Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ya da teamül varsa vekil ücrete hak kazanır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.502).

Günlük kullanımda “vekâletname” denilen belge, vekâlet ilişkisinde verilen yetkileri gösterebilir. Belgenin kapsamını anlamak için yapılması istenen işi ve metindeki yetki ifadelerini birlikte değerlendirin. Vekâletin kapsamı sözleşmede açıkça belirtilmemişse işin niteliğine göre belirlenir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.504).

Örneğin bir kurumda belirli bir başvuruyu yapmak için verilen yetki, tek başına başka bir işlem için de yetki verildiğini göstermez. Bu nedenle yalnızca belgenin başlığına veya “genel vekâlet” gibi bir ifadeye bakmayın; vekilin hangi işleri yapabileceğini tek tek okuyun.

İmzalamadan önce hangi yetkileri kontrol etmelisiniz?

Bir kişinin belge üzerindeki ifadeleri dikkatle incelemesi
Fotoğraf: Sora Shimazaki / Pexels

Belgeyi, yapılmasını istediğiniz işlemi göz önünde tutarak inceleyin. Anlamadığınız veya ihtiyacınızla ilgisiz görünen bir yetki varsa imzalamadan önce açıklama isteyin.

  1. İşin sınırını belirleyin

    Vekilin hangi iş için yetkilendirildiğini ve yetkinin hangi işlemle sınırlı olduğunu kontrol edin. Kapsam açık değilse, işin niteliğinin yetki sınırını etkileyebileceğini unutmayın (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.504).

  2. Özel yetki ifadelerini arayın

  3. Dava vekâletindeki usul yetkilerini inceleyin

    Dava için verilen vekâlette sulh olma, davadan veya kanun yollarından feragat etme, karşı tarafın davasını kabul etme ve başkasını tevkil etme gibi işlemler açık yetki gerektirebilir. Bu ve diğer özel yetki gerektiren usul işlemleri 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74’te sayılmıştır.

  4. Anlamadığınız ifadeyi açıklattırın

    Belgede yer alan bir yetkinin günlük hayatta hangi işlemlere karşılık geldiğini netleştirin. Bir yetkinin somut belgenizde yeterli olup olmadığı; yetki metnine, yapılacak işleme ve uygulanacak kurallara bağlıdır.

Vekilin hangi sorumlulukları vardır?

Bir hukuk uzmanının belgeleri incelemesi
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

Vekil, kural olarak üstlendiği işi bizzat yerine getirmekle yükümlüdür. Yetki verilmişse veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde işi başkasına yaptırabilir. Ayrıca vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle hareket etmelidir. Özenin değerlendirilmesinde, benzer iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.506).

Vekâletnamenin kapsamı, vekile her konuda sınırsız hareket serbestisi verildiği anlamına gelmez. Vekilin üstlendiği işin sınırlarını ve verilen özel yetkileri belge üzerinden kontrol edin. Bu kaynaklarda vekilin hesap verme yükümlülüğünün ayrıntıları düzenlenmediğinden, belirli bir hesap veya belge talebine ilişkin kesin kural verilemez.

Vekâleti nasıl sona erdirebilirsiniz?

Bir kişinin vekâlet belgesini ve sona erdirme yazısını incelemesi
Fotoğraf: kaboompics.com / Pexels

Vekil de vekâlet veren de sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir. Ancak sözleşmeyi uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf, diğer tarafın bu nedenle doğan zararını gidermekle yükümlüdür (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.512).

Sona erdirme kararı verirken, devam eden işin hangi aşamada olduğunu ve zamanlamanın diğer taraf açısından zarar doğurup doğurmayacağını değerlendirin. Sona erdirme işleminin nasıl yapılacağına ilişkin biçim, bildirim yöntemi ve ilgili kuruma kayıt işlemleri bu kaynaklarda açıklanmamıştır.

Vekâleti sona erdirmek ile vekilin, ilgili kurumun veya işlem yapılan üçüncü kişinin bunu öğrenmesi aynı şey değildir. Hangi kişilere veya kurumlara bildirim gerektiğini, vekâletnamenin kullanıldığı işleme göre belirleyin; bildirimin ve kaydın nasıl yapılacağını ilgili işlem için ayrıca doğrulayın.

İmzadan önce kontrol listesi

  • Belgede yapılacak iş açıkça tanımlanmış mı?
  • Vekile verilen yetkiler, ihtiyacınız olan işlemle sınırlı mı?
  • Dava açma, sulh olma veya taşınmazı devretme gibi özel yetki gerektirebilecek işlemler metinde açıkça yer alıyor mu?
  • Dava vekâletinde feragat, davayı kabul etme veya başkasını tevkil etme gibi usul yetkilerini kontrol ettiniz mi?
  • Anlamını bilmediğiniz bir ifade varsa, imzalamadan önce bu ifadenin hangi işlemlere izin verdiğini sordunuz mu?
  • Vekâleti sona erdirmeniz gerekirse hangi kurumlara veya kişilere bildirim yapılacağını ve kayıtların nasıl güncelleneceğini ilgili işlem için araştırdınız mı?

Dayanak mevzuat

Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.

Belgenizin ne söylediğini görün

Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.

Belge analizini inceleyin

Etiketler