Vekâletname ve tebliğ kaydı neden birlikte incelenmeli?

Vekâletname, bir avukatın hangi kişi adına ve hangi iş kapsamında işlem yapabileceğini gösteren belgedir. Tebliğ kaydı ise bir evrakın kime yöneltildiği ve ne zaman tebliğ edildiği konusunda dosyada bulunan bilgileri gösterir. Bu iki belge farklı sorulara yanıt verdiği için birlikte incelenir.

Vekille takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılması esastır. Birden fazla vekil varsa bunlardan birine yapılan tebligat yeterlidir; birden fazlasına tebligat yapılmışsa ilk tebliğ tarihi asıl tebliğ tarihi sayılır. Ancak kanunda saklı tutulan özel hükümler bulunabileceğinden bu kural her işlem için istisnasız kabul edilmemelidir (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.11).

Davaya vekâlet, kanunda özel yetki aranan hâller saklı kalmak üzere, hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken işlemleri kapsar. Vekâletnamenin belirli bir dava veya işle sınırlı düzenlenmiş olması, incelenen işin bu kapsamda olup olmadığının ayrıca kontrol edilmesini gerektirir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.73).

Bu nedenle dosyada şu soruları birbirinden ayırın: Tebligat hangi kişiye yöneltilmiş? Bu kişi dosyada hangi taraf? Tebliğ tarihinde vekilin bu kişi ve iş bakımından yetkisi var mı? Tebliğ tarihi hangi belge veya kayıtla doğrulanıyor?

Avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukatça aslına uygunluğu onaylanmış örneğini dosyaya sunmak zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarının avukatları için usulüne uygun temsil belgeleri de geçerlidir (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.76).

Vekâletname sunulmadan işlem yapılması konusunda kanunda sınırlı bir imkân düzenlenmiştir: Gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vekâletnamenin kesin süre içinde getirilmesi şartıyla dava açılmasına veya usul işlemi yapılmasına izin verebilir. Bu süre içinde vekâletname sunulmaz veya asıl taraf, işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmezse dava açılmamış ya da yapılan işlemler yapılmamış sayılır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.77).

Bu düzenleme, tebliğ tarihindeki temsil yetkisinin her dosyada nasıl sonuç doğuracağını tek başına açıklamaz. Örneğin vekâletnamenin dosyada daha sonraki bir tarihte görünmesi, belgenin daha önce düzenlenip düzenlenmediği veya ilgili işlem için yetki verip vermediği sorularını kendiliğinden yanıtlamaz. Belgenin aslı veya onaylı örneği, dosyaya sunulma kaydı ve varsa yetkinin sona ermesine ilişkin bilgi birlikte değerlendirilmelidir.

Verilen karar özetleri, vekâletnamenin kapsamının ve dosyadaki temsil bilgilerinin önemini gösteren farklı örneklerdir; aynı sonucun başka bir dosyada da çıkacağını göstermez.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2016/6211 E., 2018/2370 K. sayılı kararında, vekâletnamenin yalnızca boşanma davası ve bununla ilgili dava ve takipleri kapsadığı; incelenen uyuşmazlığın ise haksız fiilden kaynaklanan manevi tazminat istemi olduğu belirtilmiştir. Karar sonucu “kabulüne” olarak aktarılmıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2016/6830 E., 2018/2611 K. sayılı kararında da boşanma ve ayrılık davalarıyla sınırlı vekâletname ile haksız şikâyet nedeniyle manevi tazminat davası arasındaki kapsam farkı belirtilmiş; sonuç “reddine” olarak aktarılmıştır. Bu kısa bilgiler, kararların gerekçesini açıklamaya veya iki dosya arasındaki sonuç farkını kesin biçimde yorumlamaya yeterli değildir.

Tebliğ belgesinin dosyada bulunup bulunmadığı da ayrıca araştırılmalıdır. Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 2010/7363 E., 2012/2720 K. sayılı karar özetinde, gerekçeli kararın vekile tebliğ edildiğine ilişkin tebligat parçasının dosyada bulunmadığının anlaşıldığı ve tebligatın araştırılması gerektiğinin belirtildiği aktarılmıştır. Bu örnek, dosyada belge görünmemesinin tek başına tebligat yapılmadığını kanıtladığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Vekâletnamenin kapsamı, temsil edilen kişi, tebligatın muhatabı veya tarihleri arasında uyuşmazlık görüyorsanız, ilgili belgelerin birer örneğini ve dosyadaki kayıt tarihlerini birlikte hazırlayın. Özellikle “Bu vekâletname tebliğ tarihinde bu dosyayı kapsıyor muydu?” ve “Tebliğ tarihi hangi evrakla doğrulanıyor?” sorularını somut belgeler üzerinden sorun.

Dosyanın türü, temsil değişikliği ve tebligat belgelerinin içeriği sonucu etkileyebilir. Bu nedenle süre veya tebligatın geçerliliği hakkında adım atmadan önce, uyuşmazlık konusu belgelerin tamamının ve işlemin türüne uygulanabilecek kuralların uzman tarafından birlikte incelenmesi gerekebilir.