Vekâletnameyi okurken yapılan yaygın hatalar

Hayır. “Genel vekâletname” ya da belirli bir işe işaret eden başlık, belgedeki yetkilerin tamamını tek başına açıklamaz. Yetkinin kapsamı sözleşmede açıkça belirtilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir; vekâlet, üstlenilen iş için gerekli hukuki işlemleri yapma yetkisini de kapsar (6098 sayılı Kanun m.504). Bu nedenle başlıktan hareketle “her işlemi yapabilir” veya “yalnızca tek bir işlem yapabilir” sonucuna varmayın.

Örneğin, bir taşınmazla ilgili işlem için düzenlenen belgede taşınmazı devretme yetkisi bulunduğunu yalnızca başlığa bakarak varsaymayın. Taşınmazı devretmek, vekil özel olarak yetkilendirilmedikçe yapamayacağı işlemler arasındadır (6098 sayılı Kanun m.504). Belgedeki ilgili yetki cümlesini ve hangi iş için verildiğini birlikte okuyun.

Hayır. Dava vekâleti verilmiş olması, vekilin mahkemede yapılabilecek her işlemi kendiliğinden yapabileceği anlamına gelmez. Açıkça yetki verilmemişse vekil; sulh olamaz, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez veya yemini kabul, iade ya da reddedemez. Davadan veya kanun yollarından feragat etmek, karşı tarafın davasını kabul etmek ve haczi kaldırmak da açık yetki bulunmadıkça yapılamayan işlemler arasındadır (6100 sayılı Kanun m.74).

Buradaki sulh, uyuşmazlığı tarafların anlaşmasıyla sona erdirmeye yönelik işlem; feragat ise davadan veya kanun yollarından vazgeçmedir. Bu yetkiler aynı değildir. Belgenizde “dava ve takip işlerini yürütme” gibi genel bir ifade görürseniz, sulh veya feragat gibi işlemlerin de açıkça sayılıp sayılmadığını ayrıca kontrol edin. Sayılmayan bir işlem için yetki bulunduğunu yalnızca genel ifadeden çıkarmayın.

İlk olarak, belgenin hangi iş için düzenlendiğini belirleyin; ardından yapmak istediğiniz işlemin metinde açıkça yer alıp almadığına bakın. Vekilin üstlendiği iş için gerekli hukuki işlemleri yapma yetkisi bulunsa da bazı işlemler için özel yetki gerekir. Örneğin vekil, özel olarak yetkilendirilmedikçe dava açamaz, sulh olamaz, hakeme başvuramaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlama yapamaz, kefil olamaz veya taşınmazı devredemez (6098 sayılı Kanun m.504).

Dava vekâletinde de özel yetki gerektiren işlemler ayrıca düzenlenmiştir. Örneğin, tahkim ve hakem sözleşmesi yapmak, başkasını tevkil etmek (başka bir kişiye vekâlet vermek), alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmak ve yargılamanın iadesi yoluna gitmek açık yetki bulunmadıkça vekilin yapamayacağı işlemler arasındadır (6100 sayılı Kanun m.74). Bu listelerdeki işlemler farklı kanun hükümlerinde yer alır; bir listedeki ifadeyi diğer listedeki işlemlerin de karşılandığı şeklinde yorumlamayın.

Temsili örnek: Bir kişi, avukata bir davayı takip etmesi için vekâletname vermiş olsun. Belgede davayı takip etme yetkisi yer alsa bile, bu ifadeden vekilin davadan feragat veya karşı tarafla sulh olma yetkisi bulunduğu sonucu çıkarılmamalıdır. İlgili işlemin açıkça yazılı olup olmadığını kontrol edin.

Verilen kanun hükümleri, vekâletin kapsamının sözleşmede açıkça gösterilmemişse görülecek işin niteliğine göre belirleneceğini ve üstlenilen iş için gerekli hukuki işlemleri yapma yetkisini kapsadığını belirtir (6098 sayılı Kanun m.504). Bu hükümler ücret ve çalışma koşullarının nasıl belirleneceğini açıklamaz. Bu nedenle yalnızca vekâletnameye bakarak bu konularda kesin sonuca varmayın.

Belgenin hangi işlemi kapsadığı ya da belirli bir ifadenin istenen işlem için yeterli olup olmadığı konusunda tereddüt varsa, ilgili cümleyi ve yapılması planlanan işlemi birlikte değerlendirin. Somut belgenin geçerliliği ve kullanılacağı kurumun belgeye ilişkin koşulları, verilen kanun hükümlerinden belirlenemez; bunlar için belgeyi ve işlemin ayrıntılarını inceleyecek bir hukuk uzmanına başvurun.