Rehber · Aile hukuku
Velayet uyuşmazlığında delil listesi nasıl düzenlenir?
Velayet uyuşmazlığında delil listesini hazırlarken önce hangi somut olayı açıklamak istediğinizi yazın, sonra bu olayı destekleyebilecek belge, kayıt veya tanığı karşısına ekleyin. Her delilin neyi göstereceğini kısa ve açık biçimde belirtin; elinizde olmayan bir kayıt için nerede bulunduğunu ve nasıl getirtilmesini istediğinizi açıklayın. Delillerin ne zaman ve hangi usulle sunulacağı dosyanın aşamasına göre değişebileceğinden, kendi dosyanızdaki mahkeme bildirimlerini ve dilekçeleri kontrol edin.
Delil listesi ne işe yarar?
Delil, bir iddia veya itirazla ilgili olayın açıklanmasına yardımcı olabilecek bilgi ve belgedir. Delil listesi ise hangi bilgi, belge, kayıt ya da tanığı hangi konu için sunduğunuzu düzenli biçimde gösteren çalışma listesidir. Buradaki düzen önerisi, resmî veya zorunlu bir form olduğu anlamına gelmez.
Örneğin, çocuğun günlük bakımının kim tarafından ve nasıl yürütüldüğüne ilişkin bir iddianız varsa, bu konuyla ilgili olabilecek okul yazışmalarını, sağlık randevusu kayıtlarını veya olayı doğrudan bilen kişileri ayrı ayrı değerlendirebilirsiniz. Bu örnekler tek başına bir sonuca işaret etmez; her delilin dosyanızdaki olayla bağlantısını açıklamanız gerekir.
Delil listesini nasıl düzenleyebilirsiniz?
Önce dilekçelerinizde anlattığınız olayları başlıklar hâlinde çıkarın. Ardından her olayın karşısına ilgili delili ve delilin neyi açıklayacağını yazın. Bu yöntem, ilgisiz veya tekrarlanan belgeleri ayıklamanıza ve eksik bilgileri fark etmenize yardımcı olur.
-
Olayları somutlaştırın
Genel ifadeler yerine, hangi olayın ne zaman veya hangi dönem içinde yaşandığını, kimlerin bilgisi olabileceğini ve bunun uyuşmazlıkla bağlantısını not edin. Tarih ya da ayrıntıdan emin değilseniz tahmin yürütmek yerine belirsizliği belirtin ve kontrol edilecek kaydı not edin.
-
Her iddia için ilgili delili eşleştirin
Her olayın yanına belge, fotoğraf, mesaj, kurum kaydı veya tanık gibi ilgili olabilecek delilleri yazın. Sonraki sütunda bu delilin hangi olayı açıklayabileceğini belirtin. Bir belge birden fazla konuyla ilgiliyse bunu açıkça gösterin.
-
Belgeleri tanımlayın
Belgenin türünü, tarihini, kim tarafından düzenlendiğini ve elinizdeki kopyanın niteliğini yazın. Dosyaya ekleyeceğiniz belgeleri numaralandırın; listedeki numarayı belgenin üzerinde veya ekler sıralamasında da kullanın. Belge elinizde değilse, hangi kurumda veya kişide bulunduğunu biliyorsanız belirtin; bilmiyorsanız bunu kesinmiş gibi yazmayın.
-
Tanıkları olaylarla ilişkilendirin
Tanık olarak yazmayı düşündüğünüz kişinin hangi olayı doğrudan bildiğini açıklayın. Tanığın yalnızca başkasından duyduğu bilgiyi kendi gözlemi gibi göstermeyin. İstenen kimlik ve iletişim bilgileri ile sunma biçimini dosyanızdaki talimatlardan kontrol edin.
-
Dosyadaki önceki bildirimlerle karşılaştırın
Daha önce sunduğunuz dilekçeleri, ekleri ve mahkemenin ara kararlarını inceleyin. Listedeki delillerin daha önce bildirilip bildirilmediğini ve sizden belirli bir açıklama ya da belge istenip istenmediğini not edin. Dosyada görünmeyen bir kayıt için yalnızca bu nedenle mevcut olmadığı sonucuna varmayın.
Hangi deliller değerlendirilebilir?
Uyuşmazlıkla ilgili olabilecek belgeleri, yazışmaları, fotoğrafları, kurum kayıtlarını veya olayı bilen kişilerin bilgilerini listenizde ayrı ayrı belirtebilirsiniz. Her materyalin kaynağını ve nasıl elde edildiğini not edin. Bir materyalin elinizde bulunması, mahkemenin onu nasıl değerlendireceğini veya hangi sonuca ulaşacağını tek başına göstermez.
Her delil için şu soruları sorun: Hangi somut olayı açıklıyor? Olayla bağlantısı nedir? Belgenin kaynağı ve tarihi belli mi? İçeriğin tamamı mevcut mu, yoksa yalnızca bir bölümü mü? Kopyaysa aslına veya kaynağına nasıl ulaşılabilir? Bu sorulara verdiğiniz yanıtları listeye kısa not olarak ekleyin.
Mesaj ve dijital kayıtları nasıl ilişkilendirmelisiniz?
Mesaj veya başka bir dijital kaydı kullanacaksanız, hangi konuşma ya da olayla ilgili olduğunu, tarihini ve kaydın hangi cihaz veya hesaptan alındığını not edin. Yalnızca seçilmiş bir cümleyi sunmak, konuşmanın bağlamını anlaşılmaz hâle getirebilir; ilgili yazışmanın bütünlüğünü koruyun ve kaydın sonradan değiştirilmiş izlenimi yaratacak düzenlemeler yapmayın.
Çocuğa ait fotoğraf, mesaj, sağlık veya eğitim bilgileri mahremiyet açısından hassas olabilir. Bunları gereğinden geniş biçimde paylaşmayın; hangi bilginin dosyaya sunulmasının gerekli olduğunu ve uygun sunma yöntemini dosyanın özelliklerine göre değerlendirin. Kayıt başka bir kişiye ait hesaptan veya cihazdan elde edilmişse, elde edilme biçiminin ayrıca incelenmesi gerekebilir.
Sunmadan önce neleri kontrol etmelisiniz?
- Her delilin yanında hangi somut olayı açıklayacağını yazdınız mı?
- Belge, kayıt veya tanık bilgileri birbirinden ayırt edilecek kadar açık mı?
- Ek numaraları ile listedeki açıklamalar birbiriyle uyuşuyor mu?
- Bir belgenin tamamı yerine yalnızca bir kısmını kullanıyorsanız, bağlamın korunup korunmadığını kontrol ettiniz mi?
- Elinizde olmayan belgelerin nerede bulunabileceğini biliyor musunuz; bilmiyorsanız bunu açıkça belirttiniz mi?
- Daha önce sunduğunuz dilekçeleri ve dosyadaki mahkeme bildirimlerini kontrol ettiniz mi?
- Delil sunma zamanı ve biçimi konusunda dosyanızdaki aşamaya özgü talimatı doğruladınız mı?
- Çocuğa veya başka kişilere ait hassas bilgileri gereksiz yere listeye ya da eklere koymadınız mı?
Delil sunma zamanı neden dosyadan kontrol edilmelidir?
Delilin hangi aşamada sunulabileceği ve daha sonra yeni bir delil bildirilip bildirilemeyeceği, dosyanın bulunduğu aşamaya ve uygulanacak usule göre ayrıca doğrulanmalıdır. Buradaki kaynaklarda bu konuları belirleyen kanun metni bulunmadığından kesin bir süre veya her dosyada geçerli bir usul kuralı verilemez.
Dilekçelerinizi, mahkemenin ara kararlarını ve size yapılan bildirimleri birlikte inceleyin. Bir talepte bulunmak, o talebin kabul edildiği veya belgenin dosyaya ulaştığı anlamına gelmez. İstediğiniz kayıt dosyada görünmüyorsa, ilgili kurumdan veya dosya evrakından durumunu ayrıca kontrol edin.
Karar örnekleri nasıl okunmalı?
Verilen karar özetleri, delil bildirimi ve tanıklarla ilgili uyuşmazlıkların dosyanın ayrıntılarına bağlı olabileceğini gösteren sınırlı örneklerdir. Örneğin, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2015/10441 E., 2016/230 K. sayılı kararında, sunulan kısa parçada velayetin kamu düzenine ilişkin olduğu ve temyiz incelemesinde velayet yönünden inceleme yapıldığı aktarılmıştır; sonuç bozmadır. Bu parçadan her velayet dosyasında tanıkların mutlaka dinleneceği veya aynı sonucun alınacağı çıkarılamaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/2324 E., 2023/5379 K. sayılı kararına ait parçada ise, o dosyada belgelerin sunulması veya başka yerden getirtilmesi için iki haftalık kesin süre verildiği belirtilmektedir. Bu, karar parçasında anlatılan dosyaya özgü bilgidir; kendi dosyanız için genel bir süre olarak kabul etmeyin. Kendi dosyanızdaki bildirim ve ara kararın içeriğini kontrol edin.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.