Rehber · Velayet
Velayet uyuşmazlığında tanık anlatımları belgelerle nasıl karşılaştırılır?
Tanık anlatımlarını belgelerle karşılaştırırken önce hangi olayın anlatıldığını, tanığın bunu ne zaman ve nasıl öğrendiğini, belgenin ise tam olarak neyi kaydettiğini belirleyin. Ardından tarihleri ve anlatılan bakım düzenini yan yana getirip uyuşmayan noktaları, eksik bilgileri ve olası açıklamaları ayrı ayrı not edin. Bir çelişki, tanığın doğru ya da yanlış söylediğini tek başına göstermez; bu karşılaştırma da velayet sonucunu tek başına belirlemez.
Karşılaştırmaya hangi soruyla başlamalısınız?
Her anlatım veya kayıt için önce şu soruyu sorun: Bu, velayet uyuşmazlığında tartışılan hangi somut olayı açıklıyor? Örneğin çocuğun belirli bir dönemde okuldan kim tarafından alındığı, sağlık randevusuna kimin eşlik ettiği ya da günlük bakımın nasıl paylaşıldığı ayrı ayrı incelenebilir.
“Çocukla çoğunlukla ben ilgilendim” gibi genel bir anlatımı, tek bir belgeyle doğrulanabilecek kesin bir olguymuş gibi değerlendirmeyin. Tanığın hangi dönemden söz ettiğini ve hangi olayları bizzat gördüğünü netleştirin. Belgenin neyi kaydettiğini de kendi sınırları içinde tutun: Bir mesaj, belli bir tarihte yazışma yapıldığını gösterebilir; tek başına günlük bakımın tamamını veya taraflardan birinin genel tutumunu kanıtlamaz.
Temsili örnek: Bir tanık çocuğun okuldan düzenli olarak bir ebeveyn tarafından alındığını anlatıyor, okuldan alınan kayıt ise yalnızca bazı günlerde kimin teslim aldığını gösteriyor olabilir. Bu kayıt, kaydedilen günler hakkında bilgi verir; diğer günlerde ne olduğunu veya düzenlemenin tüm dönem boyunca değişmeden sürdüğünü kendiliğinden açıklamaz.
Tanık anlatımını nasıl incelemelisiniz?
Tanığın güvenilirliği hakkında peşin bir sonuca varmadan, anlatımın dayandığı bilgiyi ve kapsamını ayrıştırın.
-
Olayı ve dönemi belirleyin
Tanığın hangi olaydan, hangi tarihten veya dönemden söz ettiğini not edin. “Her zaman” ya da “sık sık” gibi ifadelerin hangi zaman aralığını kapsadığının anlatımdan anlaşılıp anlaşılmadığını kontrol edin.
-
Bilginin kaynağını ayırın
Tanık olayı bizzat mı gördü, yoksa başka bir kişiden mi duydu? Doğrudan gözlem ile başkasından aktarılan bilgiyi notlarınızda ayrı tutun. Anlatımın hangi kısmının kişisel gözleme dayandığı açık değilse bunu belirsiz olarak işaretleyin.
-
Anlatımın kapsamını kaydedin
Tanığın kesin olarak söylediğiyle yorumunu birbirinden ayırın. Örneğin belirli bir gün çocuğu okuldan gördüğünü söylemesi, tek başına diğer günlerdeki teslim düzeni hakkında bilgi vermez.
-
Uyuşmazlıkları tarafsızca not edin
Bir anlatım başka bir anlatımla veya kayıtla örtüşmüyorsa, “tanık yalan söylüyor” gibi kesin bir değerlendirme yazmak yerine hangi olayın, tarihin veya ayrıntının uyuşmadığını belirtin. Açıklanabilecek bir zaman farkı ya da eksik kayıt olup olmadığını da ekleyin.
Belgeler neyi gösterebilir?
Belgeyi, içeriği ve kaynağı bakımından inceleyin. Belgenin hangi olguyu kaydettiğini belirlemek, kaydın desteklemediği daha geniş bir sonuca ulaşmayı önler.
-
Mesajları tarih ve bağlamla okuyun
Mesajın tarihini, gönderenini, alıcısını ve konuşmanın ilgili öncesi ile sonrasını kontrol edin. Tek bir mesaj belirli bir iletişimi gösterebilir; ancak tek başına uzun dönemli bakım düzenini veya mesajda yazmayan bir olayı ortaya koymayabilir.
-
Okul ve sağlık kayıtlarının kapsamını belirleyin
Kayıtta hangi gün, işlem veya kişinin yer aldığını; kaydın hangi kurumdan geldiğini ve hangi dönemi kapsadığını not edin. Bir okul kaydı çocuğun okulla ilgili belirli bir işlemini, sağlık belgesi ise kayda geçirilmiş belirli bir sağlık işlemini gösterebilir. Bunlardan kaydedilmemiş diğer olaylar hakkında doğrudan sonuç çıkarmayın.
-
Bakım düzenini tek bir kayda indirgemeyin
Teslim alma, randevuya eşlik etme veya günlük ihtiyaçlarla ilgilenme gibi farklı olayları ayrı başlıklarda karşılaştırın. Bir olayla ilgili kayıt, bakımın bütün yönlerini veya tüm dönemi açıklamayabilir.
-
Kaynağı ve bütünlüğü kontrol edin
Belgenin kimden veya hangi kurumdan alındığını, görünen tarih ve sayfaların tam olup olmadığını, bir yazışmanın yalnızca seçilmiş bölümünün bulunup bulunmadığını kontrol edin. Eksik bölüm varsa bunu “yok” diye değil, “eldeki kopyada bulunmuyor” diye kaydedin.
-
Mahremiyet gereğini gözetin
Çocuğa veya başka kişilere ait gereksiz kişisel bilgileri çalışma kopyalarınızda paylaşmayın. Bir belgenin sunulup sunulamayacağı ve hangi bilgilerinin korunması gerektiği somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.
Çelişkileri dosyanızda nasıl göstermelisiniz?
En kullanışlı yöntem, her iddiayı dayanağıyla yan yana getiren tarafsız bir çizelge hazırlamaktır. Çizelgeyi kendi incelemeniz ve dosyanızı düzenlemeniz için kullanın; içindeki değerlendirmeleri kanıtlanmış olgu gibi sunmayın.
| İncelenen olay | Tanığın anlatımı ve bilgi kaynağı | Belge ve kaynağı | Tarih veya kapsam uyuşmazlığı | Açık kalan nokta | |---|---|---|---|---| | Örnek: okuldan teslim alma | Tanık, belirli bir dönemde düzenli olduğunu söylüyor; gözlem sıklığı ayrıca netleştirilmeli | Okul kaydı, yalnızca görünen günleri içeriyor | Anlatım bütün dönemi, kayıt ise belirli günleri kapsıyor | Kayıtta bulunmayan günlerde ne olduğu |
Her satıra, mümkünse belgenin tarihini ve dosyanızdaki adını ekleyin. Çelişkinin kendisini ve onu açıklayabilecek ihtimalleri ayrı yazın. Örneğin kayıt belirli bir dönemi kapsamıyor olabilir; bu ihtimal, kaydın içeriği kontrol edilmeden kesin açıklama olarak kabul edilmemelidir.
Tanıkların ne şekilde dinleneceği, delillerin somut dosyada nasıl değerlendirileceği ve hangi belgenin nasıl kullanılabileceği dosyanın özelliklerine bağlıdır. Bu konularda değerlendirme yaparken uyuşmazlık konusu olayı, mevcut kayıtların kapsamını ve tanığın doğrudan gözlem imkânını birlikte inceleyin.
Dosyanızı düzenlerken kontrol edin
- Her tanık anlatımını belirli bir olay ve dönemle ilişkilendirdim mi?
- Tanığın olayı bizzat görüp görmediğini, yoksa başkasından mı öğrendiğini ayırdım mı?
- Belgenin kaynağını, tarihini ve kapsadığı dönemi not ettim mi?
- Belgenin gösterdiği olguyla benim bu olgudan çıkardığım yorumu birbirinden ayırdım mı?
- Eksik sayfa veya kayıtları kesin olarak yok saymak yerine, elimdeki kopyada bulunmadığını belirttim mi?
- Uyuşmazlıkları kesin suçlamalar yerine tarih ve olay belirterek tarafsız biçimde yazdım mı?
- Çocuğa veya başka kişilere ait gereksiz kişisel bilgileri çalışma notlarımdan ayıkladım mı?
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: belgenizi yükleyin ya da UYAP’tan aktarın; ne söylediği belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.