Velayet uyuşmazlığında yargılama giderleri ve ödeme belgeleri nasıl takip edilir?

Yargılama giderleri; harç, tebligat ve posta, dosya ve evrak, keşif, tanık ve bilirkişi giderleri gibi dava sürecinde yapılan belirli masrafları kapsar. Kanunda, yargılama sırasında yapılan diğer giderler de bu kapsamda sayılmıştır. Velayet uyuşmazlığında hangi ödemenin bu nitelikte olduğu, ödemenin türüne ve dava sürecindeki işlevine göre incelenmelidir (6100 sayılı Kanun m.323).

Bir ödemenin velayet davasıyla ilgili olması, tek başına onun yargılama gideri sayılacağı veya karşı tarafa yükletileceği anlamına gelmez. Örneğin, bir belgeyi almak için yapılan ödeme ile tarafın kendi vekiline ödediği ücret aynı kalem değildir. Ödeme belgesini, ne için ödeme yapıldığını gösteren kayıtla ve mahkeme dosyasındaki ilgili işlemle karşılaştırın.

Delil avansı, mahkemenin incelenmesini istediğiniz bir delilin ikamesi için belirlediği ve tarafın verilen kesin süre içinde yatırması gereken tutardır. Taraflar aynı delilin incelenmesini birlikte talep etmişse gereken gideri yarı yarıya avans olarak öder. Bir taraf kendi yükümlülüğünü yerine getirmezse diğer taraf avansı yatırabilir; avans yatırılmazsa talep edilen delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Kanunda, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler için saklı tutulan bir istisna da vardır (6100 sayılı Kanun m.324).

Mahkeme yazısında veya dosya kaydında ödemenin hangi delille bağlantılı olduğunu kontrol edin. Ödeme dekontuna ek olarak mahkemenin avans belirlediğini gösteren kayıt ve varsa tahsilat belgesi de önemlidir. Delil avansını, mahkemenin başka giderler için alınmasını istediği avansla ya da kendi vekilinize yaptığınız ödemeyle aynı kalemmiş gibi değerlendirmeyin.

Mahkeme, yargılama giderlerine kendiliğinden hükmeder. Hükümde giderin tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ile gider dökümünün gösterilmesi gerekir; hükümden sonraki yargılama giderleri için de mahkemenin ilamın altına yazacağı bilgiler belirtilmiştir (6100 sayılı Kanun m.332).

İki taraf da davada kısmen haklı çıkarsa mahkeme giderleri haklılık oranına göre paylaştırır. Aleyhine hüküm verilen birden fazla kişi varsa giderler aralarında paylaştırılabilir veya birlikte sorumlu tutulabilir (6100 sayılı Kanun m.326). Bu nedenle kararın yalnızca sonuç bölümünde kimin haklı bulunduğuna değil, giderlerin kime, hangi oranda ve hangi kalemler için yükletildiğine de bakın.

Kararda taraf lehine hükmedilen vekâlet ücreti, tarafın kendi vekiline ödediği ücretle aynı şey değildir. Vekille takip edilen davada mahkemece kanuna göre takdir edilen vekâlet ücreti taraf lehine hükmedilir (6100 sayılı Kanun m.330). Kendi ödeme belgenizi, kararda yazılı vekâlet ücretiyle doğrudan eşitlemeyin.

Kararda bir giderin karşı tarafa yükletilmiş olması, bu tutarın fiilen tahsil edildiğini göstermez. Karar hükmü giderin nasıl paylaştırıldığını gösterir; tahsilatın gerçekleşip gerçekleşmediği ayrı bir konudur.

Hüküm kesinleştikten sonra mahkeme, yatırılmış avansın kullanılmayan kısmının iadesine kendiliğinden karar verir. Bu kararın tebliğ gideri iade edilecek avanstan karşılanır (6100 sayılı Kanun m.333).

Bu düzenleme, yatırılan avansın tamamının geri verileceği anlamına gelmez; söz konusu olan kullanılmayan kısımdır. Kendi ödemenizi dosyadaki avans ve harcama kayıtlarıyla, ardından hükmün kesinleşip kesinleşmediğine ilişkin dosya bilgisiyle birlikte kontrol edin. Kaynakta hükmün kesinleşmesini gerektiren durum açıklanmış, ancak bunun dosyanızda hangi tarihte gerçekleştiği veya iadenin ne zaman hesaba geçeceği belirtilmemiştir.