Rehber · Yapay zekâ
Yapay zekâya dosyanız hakkında nasıl daha iyi soru sorabilirsiniz?
Yapay zekâdan dosyanız hakkında daha işe yarar bir yanıt almak için belgenin türünü ve dosyanın hangi aşamada olduğunu belirtin; ardından tek, somut bir soru sorun. Yanıtın hangi belge bölümüne dayandığını göstermesini ve belgeden anlaşılamayan noktaları varsaymak yerine açıkça belirtmesini isteyin. Kimlik ve iletişim bilgileri gibi kişisel verileri paylaşmadan önce kullanılan hizmetin veri işleme koşullarını değerlendirin; yanıtı belge ve ilgili resmî kayıtlarla karşılaştırın.
Sorunun yanıtı neden belgenin türüne ve aşamaya bağlı?
“Bu belge ne anlama geliyor?” sorusu, belgenin ne olduğunu ve dosyada hangi aşamada bulunduğunu belirtmediği için genel bir yanıt doğurabilir. Örneğin elinizde bir mahkeme kararı, icra dosyasındaki bir evrak veya başka bir kuruma ait yazı varsa, bunların neyi açıklamasını istediğinizi ayrı ayrı belirtmeniz gerekir.
Dosyanın aşamasını biliyorsanız, bunu kendi anladığınız biçimde ve kesinlik iddiasında bulunmadan yazın. Emin değilseniz “Aşamasından emin değilim; belgeden anlaşılabiliyorsa açıkla, anlaşılamıyorsa bunu belirt” diyebilirsiniz. Belge türü ya da aşaması, evrakın üzerindeki başlık, tarih ve dosya bilgileri gibi görünen unsurlardan kontrol edilebilir; görünmeyen bir bilgiyi varsaymasını istemeyin.
Temsili örnek: “Bu, icra dosyasından aldığım bir evrak. Belgenin başlığını ve benden ne yapmamı istediğini, yalnızca belgedeki ifadeler üzerinden açıklar mısın? Dosyanın aşaması belgede yazmıyorsa bunu ayrıca belirt.”
Kişisel bilgileri paylaşmadan önce ne yapmalısınız?
Belge yüklemeden veya metnini bir hizmete kopyalamadan önce hem belge içeriğini hem de hizmetin veri işleme koşullarını gözden geçirin.
-
Gereksiz bilgileri belirleyin
Kimlik ve iletişim bilgileri, sağlık veya finans bilgileri ile üçüncü kişilere ait bilgiler belge üzerinde bulunabilir. Sorunuz için gerekli olmayan alanları paylaşmamak veya görünmeyecek şekilde kapatmak seçeneklerini değerlendirin.
-
Gizlemenin yeterli olup olmadığını kontrol edin
Görselde kapalı sandığınız bir alanın okunup okunmadığını ve belgenin başka yerlerinde aynı bilginin tekrar edip etmediğini kontrol edin. Dosya adında veya eklerde de kişisel bilgi bulunabileceğini göz önünde bulundurun.
-
Hizmetin koşullarını inceleyin
Belgeyi yüklemeden önce kullandığınız hizmetin veri işleme ve saklama koşullarını, paylaşacağınız bilgi açısından değerlendirin. Bu koşulları bilmiyorsanız veya belgenin paylaşılmasının uygunluğundan emin değilseniz, belgeyi yüklemek yerine kişisel bilgileri çıkardığınız kısa bir metinle genel bir soru sorabilirsiniz.
Tek seferde nasıl somut bir soru sorabilirsiniz?
Birden fazla konuyu aynı anda sormak yerine önce öğrenmek istediğiniz tek noktayı seçin. Örneğin belgenin ne olduğunu anlamak, belirli bir paragrafın açıklamasını istemek ve sonraki adımı sormak ayrı sorulardır. Soruyu daraltmak, yanıtın hangi konuya ilişkin olduğunu görmenizi kolaylaştırır; yine de yanıtın doğru olduğu anlamına gelmez.
Sorunuza şu bilgileri ekleyebilirsiniz:
- Belge türü: Belgenin üzerinde yazan başlık veya belgeyi aldığınız yer.
- Dosyanın aşaması: Bildiğiniz kadarıyla mevcut durum; emin değilseniz bunu açıkça belirtin.
- Öğrenmek istediğiniz konu: Belirli bir ifade, kayıt veya belgenin ne anlattığı.
- İstenen yanıt biçimi: Sade bir açıklama, belgedeki dayanak ifadenin gösterilmesi veya belirsiz noktaların ayrı listelenmesi.
Örneğin, “Bu belgedeki hangi ifade başvurumun kabul edildiğini gösteriyor?” diye sorabilirsiniz. Bu soru, “Dosyam nasıl sonuçlanır?” sorusundan farklıdır: İlkinde belge içinde kontrol edilebilecek bir ifadeyi ararsınız; ikincisinde ise yalnızca tek belgeden belirlenemeyebilecek bir sonuç hakkında tahmin istenmiş olur.
Yanıtın dayanağını ve belirsizliklerini nasıl isteyebilirsiniz?
Yapay zekâdan yalnızca bir sonuç söylemesini değil, bu sonucu hangi belge bilgisine dayandırdığını ve neyi bilemediğini de açıklamasını isteyin.
-
Belgedeki ifadeyi göstermesini isteyin
“Yanıtını hangi başlık, tarih veya cümleye dayandırdığını belirt” diyebilirsiniz. Böylece cevabı, yüklediğiniz belge üzerinde kendiniz kontrol edebilirsiniz.
-
Belgeden anlaşılanı ve çıkarımı ayırmasını isteyin
“Belgede açıkça yazanları, bunlardan yaptığın çıkarımları ve belirsiz kalan noktaları ayrı ayrı yaz” talimatı verin. Bir çıkarımın belge metninde doğrudan yer almadığını fark etmek, onu kesin bilgi gibi değerlendirmemenize yardımcı olur.
-
Eksik bilgide varsayım yapmamasını söyleyin
“Belgeden anlaşılamayan bilgi için tahmin yürütme; hangi bilginin eksik olduğunu belirt” diyebilirsiniz. Yanıt belge dışında bir bilgiye dayanıyorsa bunun hangi bilgi olduğunu ve ayrıca doğrulanması gerekip gerekmediğini sorun.
Aldığınız yanıtı nasıl kontrol edebilirsiniz?
- Yanıtta gösterilen ifade gerçekten belgenizde yer alıyor mu?
- Belge başlığı, tarih ve dosya bilgileri doğru okunmuş mu?
- Yanıt belgedeki bilgiyi mi aktarıyor, yoksa bu bilgiden bir çıkarım mı yapıyor?
- Belgede görünmeyen veya yüklemediğiniz bir bilgi, yanıtın içine kesin bir olgu gibi eklenmiş mi?
- Yanıtı karşılaştırmanız gereken bir resmî kayıt veya başka bir belge var mı?
- Yanıt eksik, eski ya da hatalı olabilecek bilgilere dayanıyor mu; doğrulanması gereken noktaları açıkça belirtiyor mu?
Hangi konularda yanıtı tek başına kullanmamalısınız?
Yapay zekâ eksik, eski veya hatalı bilgi üretebilir. Bu nedenle yanıt, tek başına hukuki dayanak, belgedeki bir olgunun kanıtı veya dosyanın nasıl sonuçlanacağının göstergesi değildir. Bir belgenin içeriğini açıklaması da dosyanın tamamını değerlendirdiği anlamına gelmez.
Tebligat, süre, başvuru, delil değerlendirmesi veya hak kaybı riski gündemdeyse ilgili belgeyi ve resmî kayıtları ayrıca kontrol edin. Süre ya da hakla ilgili bir sonuca, yalnızca yapay zekâ yanıtına dayanarak karar vermeyin. Bu konuların doğru değerlendirilmesi, dosyadaki diğer belgelerin ve ilgili kayıtların incelenmesini gerektirebilir; somut dosyanız için hukuk uzmanına danışın.
Uzmandan destek isterken, “Bu belgedeki hangi bilgi kararınızı etkiliyor?”, “Kontrol etmem gereken başka bir belge veya resmî kayıt var mı?” ve “Dosyamda belirsiz kalan nokta nedir?” diye sorabilirsiniz. Yapay zekâ yanıtını, belgeyi anlamaya yönelik bir başlangıç noktası olarak kullanın; dosyaya özgü hukuki görüş veya işlem kararı yerine koymayın.
Belgenizin ne söylediğini görün
Tebligat, dilekçe ya da karar: Belgenizi yükleyin; ne söylediği, belgedeki yeri gösterilerek sade dille açıklansın.