Çözümler · İş hukuku
İş uyuşmazlığınızı belgeleriyle birlikte görün
İşten çıkarılma, ödenmeyen ücret, fazla mesai veya kıdem tazminatı… İş hukukundaki uyuşmazlıklar genellikle bordrolar, hizmet dökümü ve yazışmalar gibi çok sayıda belgeye dayanır ve kısa sürelerle başlar.
İş uyuşmazlıklarında süreç
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve işe iade uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanırsa bu anlaşma bağlayıcıdır; sağlanamazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılabilir.
İşe iade için süre çok kısadır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda ise zamanaşımı beş yıldır (İş Kanunu ek m.3).
Sık karşılaşılan durumlar
-
İşten çıkarıldım
Fesih bildiriminde neye bakmalı, işe iade için süre ne kadar?
-
Maaşım ödenmedi
Ücretin ödenmemesi işçiye haklı fesih imkânı verebilir (İş Kanunu m.24/II-e). Banka dökümlerinizi ve bordrolarınızı toplayın.
-
Fazla mesai ücretim ödenmiyor
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır (m.41). Giriş-çıkış kayıtları, mesaj ve e-postalar önemli delillerdir.
-
İbraname imzalamam istendi
İbranamenin geçerliliği için kanunda şartlar vardır (TBK m.420). İmzalamadan önce belgeyi saklayın ve içeriğini inceletin.
Temel süreler
| İşlem | Genel süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe iade için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay | İş Kanunu m.20; 7036 s. K. m.3 |
| Anlaşılamazsa işe iade davası | Son tutanaktan itibaren 2 hafta | İş Kanunu m.20 |
| Kıdem, ihbar, ücret ve izin alacakları | 5 yıl zamanaşımı | İş Kanunu ek m.3 |
Süreler genellikle tebliğ tarihinden başlar ve dosyanın özelliğine göre değişebilir. Kendi son gününüzü bu tablodan hesaplamayın; belgedeki tebliğ tarihini ve istisnaları bir hukuk uzmanıyla doğrulayın.
Toplamanız yararlı olacak belgeler
- İş sözleşmesi, fesih bildirimi ve tebliğ tarihini gösteren belge
- Ücret bordroları ve maaşın yattığı hesabın dökümü
- SGK hizmet dökümü
- Fazla çalışma, izin ve primleri gösteren kayıtlar veya yazışmalar
- Arabuluculuk tutanakları (başvurduysanız)
Hukuk Dosyam iş hukuku dosyanızda ne yapar, ne yapmaz?
Yapar
- Fesih bildirimi, bordro ve hizmet dökümünden tarih, ücret ve süre bilgilerini okur; onayınıza sunar.
- İşe iade ve arabuluculuk sürelerini dayanak maddeleriyle gösterir.
- Bordrolar ile banka kayıtları arasındaki farkları işaretler.
- Arabuluculuk görüşmesine hazırlanırken belge ve soru listesi çıkarır.
Yapmaz
- Tazminat tutarınızı kesin olarak belirlemez; hesaplar belgelere ve varsayımlara bağlıdır, bunu açıkça gösterir.
- Arabuluculukta anlaşmanız veya anlaşmamanız gerektiğini söylemez.
- İşverenle sizin adınıza iletişim kurmaz.
Sık sorulan sorular
İşe iade davası her işyeri için açılabilir mi?
Hayır. İş güvencesi hükümleri kural olarak 30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler için uygulanır (İş Kanunu m.18).
Arabuluculuk ücretli mi?
İş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuğun ilk iki saatlik ücreti anlaşma sağlanamazsa devlet tarafından karşılanır; anlaşma hâlinde ücret taraflarca ödenir. Güncel tarife her yıl yeniden belirlenir.
Kıdem tazminatımı nasıl hesaplarım?
Genel olarak her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret esas alınır; ücrete düzenli ek ödemeler de eklenir ve yasal bir tavan uygulanır. Hesap belgelere göre değişir; bir uzmanla doğrulayın.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17–21, 24, 25, 41, ek m.3Fesih, iş güvencesi, haklı fesih, fazla çalışma ve zamanaşımı.
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14Kıdem tazminatı.
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3Dava şartı arabuluculuk.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420İbra sözleşmesi.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgelerinizle arabuluculuğa hazırlanın
Bordrolar, hizmet dökümü ve yazışmalar tek dosyada; tarihler ve eksikler görünür.