Rehber · İş hukuku
İşten çıkarıldınız. İlk bir ay neden önemli?
İş sözleşmesinin feshi, hem işe iade hem de işçilik alacakları açısından kısa ve kesin sürelerle ilerleyen bir süreç başlatır. Önce hangi belgeleri aldığınızı ve hangi tarihin önemli olduğunu netleştirin.
Önce fesih bildirimine bakın
İşveren iş sözleşmesini feshettiğinde bunu yazılı bildirmeli; belirsiz süreli sözleşmelerde geçerli nedenle fesihte nedeni açık ve kesin biçimde yazmalıdır (İş Kanunu m.19). Bildirimde şunlara dikkat edin:
- Tebliğ tarihi: İşe iade için süre bu tarihten başlar.
- Fesih nedeni: Haklı neden (m.25) mi, geçerli neden (m.18) mi gösterilmiş?
- İhbar süresi: Size bildirim süresi tanınmış mı, yoksa karşılığı ödenmiş mi (m.17)?
- Ödemeler: Kıdem, ihbar ve kullanılmamış izin ücreti ödendi mi, ne zaman ödenecek?
Kritik süreler
| İşlem | Genel süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe iade talebi için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay | İş Kanunu m.20; 7036 sayılı Kanun m.3 |
| Arabuluculukta anlaşılamazsa işe iade davası | Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta | İş Kanunu m.20 |
| Kıdem, ihbar, yıllık izin ücreti gibi alacaklar | 5 yıllık zamanaşımı | İş Kanunu ek m.3 |
Süreler genellikle tebliğ tarihinden başlar ve dosyanın özelliğine göre değişebilir. Kendi son gününüzü bu tablodan hesaplamayın; belgedeki tebliğ tarihini ve istisnaları bir hukuk uzmanıyla doğrulayın.
İşe iade kimler için mümkün?
İş güvencesi hükümleri; otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler için uygulanır (İş Kanunu m.18). İşveren vekilleri gibi bazı çalışanlar kapsam dışındadır. Bu koşullar yoksa işe iade yerine işçilik alacakları gündeme gelir.
İşe iade ve işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Arabuluculuk görüşmelerinde varılan anlaşma bağlayıcıdır; imzalamadan önce hesapları kontrol ettirin.
Toplamanız gereken belgeler
- Fesih bildirimi ve tebliğ edildiği tarihi gösteren belge
- İş sözleşmesi ve varsa ek protokoller
- Son 12 ayın ücret bordroları ve banka hesap dökümleri
- SGK hizmet dökümü (e-Devlet üzerinden alınabilir)
- Fazla mesai, izin ve prim gösteren yazışmalar veya kayıtlar
- İbraname veya imzalatılmak istenen belgeler (imzalamadan önce saklayın)
Sık sorulan sorular
İstifa etmem istendi. Ne yapmalıyım?
İstifa dilekçesi imzalamak, bazı haklarınızı (örneğin kıdem tazminatı) etkileyebilir. Baskı altında imzalatılmak istenen belgeleri imzalamadan önce saklayın ve bir hukuk uzmanına danışın.
Kıdem tazminatına hak kazanmak için ne kadar çalışmış olmalıyım?
Genel kural olarak aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma gerekir ve sözleşmenin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi gerekir (1475 sayılı Kanun m.14). Hesap son brüt ücret ve ek ödemeler dikkate alınarak yapılır.
Arabuluculuğa kendim başvurabilir miyim?
Evet. Başvuru adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır. Görüşmelere avukatla katılmak zorunlu değildir, ancak anlaşma metnini imzalamadan önce alacak hesabını kontrol ettirmeniz önerilir.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17–21, 25, ek m.3Bildirim süreleri, iş güvencesi, işe iade ve zamanaşımı.
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14Kıdem tazminatı.
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3Dava şartı olarak arabuluculuk.
Mevzuat değişebilir. Kendi dosyanızda hangi hükmün, hangi tarihteki hâliyle uygulanacağını dosyanın koşullarına göre bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.
Belgelerinizi bir araya getirin
Fesih bildirimini, bordroları ve hizmet dökümünü tek dosyada toplayın; tarihler ve eksik belgeler görünür olsun.